Prospect Avenue’de, kampüsün hemen arkasında, sütunlu Viktorya dönemi binaları yan yana duruyor; içleri İngiliz beyefendi kulübüyle Amerikan fraternity evinin birleşimi gibi görünüyor. Bunlar eating clubs - dünyada, Harvard’da bile, hiçbir başka üniversitede benzeri olmayan bir kurum. İçeride, maun masaların başında, üzerinde “Princeton” yazan sweatshirt’ler giyen ikinci sınıf öğrencileri, gelecekteki Nobel ödüllüler ve reunion hafta sonu için geri dönen eski büyükelçilerle yan yana akşam yemeği yiyor. Duvarda 1922 mezunu bir öğrencinin portresi asılı - Muhteşem Gatsby’nin yazarı F. Scott Fitzgerald, tam da burada, Tiger Inn’de, Amerikan elitini betimlemek için ilhamını bulmuştu. Burası bir müze değil. Bu, Princeton Üniversitesi’nde sıradan bir salı günü.
Princeton, 2001’den bu yana kesintisiz biçimde U.S. News & World Report sıralamasında birinci sırada yer alan bir üniversite - bu listenin tarihinde başka hiçbir okulun ulaşamadığı kadar uzun bir süre. Aynı zamanda adayların %3,5’ten azının kabul edildiği, dünyanın en zor girilen üniversitelerinden biri. Ama Princeton, CV’de prestijli bir etiketten çok daha fazlası. Ivy League içinde, lisans eğitimini MBA programlarının ya da hukuk fakültesinin önüne koyan tek üniversite. Burada işletme fakültesi, tıp fakültesi ya da hukuk fakültesi yok. Bunun yerine undergraduate eğitimine adeta saplantılı bir bağlılık var - küçük sınıflar, zorunlu seminerler, preceptor sistemi ve her öğrencinin mezun olmak için yazmak zorunda olduğu senior thesis.
Bu rehberde, Princeton’a başvurmayı düşünen bir Türk lise mezunu olarak bilmen gereken her şeyi anlatacağım: başvuru şartlarından ve Common Application sürecinden, en güçlü bölümlere (matematik, fizik, ekonomi, bilgisayar bilimi, kamu politikası), maliyetlere ve need-blind burs sistemine, New Jersey’deki küçük Princeton kasabasındaki yaşamın gerçeklerine kadar. Pembe bir tablo çizmeyeceğim - kabul oranı %4’ün altındayken şansın istatistiksel olarak son derece düşük. Ama doğru profile sahipsen, Princeton belgelenmiş finansal ihtiyacının %100’ünü kredisiz olarak karşılıyor. Maliyetler hakkında daha fazla bilgiyi Princeton’da öğrenim ücreti ve burslar hakkındaki detaylı rehberimizde bulabilirsin.
Princeton’ın sıralamalardaki yeri ve itibarı
Princeton, sıralamalarda konum kapmak için mücadele etmesi gereken bir üniversite değil - Princeton sıralamaları tanımlıyor. U.S. News & World Report Best National Universities listesinde Princeton, iki on yılı aşkın süredir kesintisiz olarak birinci sırada. Bu tek bir iyi yılın meselesi değil - Harvard, MIT ve Stanford dahil ABD yükseköğretiminin geri kalanına karşı sistemik bir üstünlük. Küresel QS World University Rankings 2025’te Princeton dünya genelinde 22. sırada, Times Higher Education World University Rankings 2025’te ise küresel olarak 4. sırada yer alıyor.
Ama genel sıralamalar sadece başlangıç. Princeton’ın gerçek gücü, bölüm bazlı sıralamalarda ortaya çıkıyor. Matematik, QS’te geleneksel olarak dünya genelinde ilk 10’da yer alan bir bölüm - Fields Madalyası sahibi pek çok isimle ilişkilendirilmiş ve Albert Einstein’ın hayatının son 22 yılını geçirdiği efsanevi Institute for Advanced Study’nin bitişiğinde. Fizik, THE sıralamasının Physical Sciences kategorisinde 5. sırada. Ekonomi - QS’te ilk 10 (8. sıra), dünyanın herhangi bir kurumundan daha fazla ekonomi Nobel ödüllüsü yetiştirmiş bir bölümle. Siyaset bilimi - QS’te 4. sıra, Harvard Kennedy School’un yanı sıra ABD’nin en iyi iki kamu politikası programından biri olan Princeton School of Public and International Affairs (eski adıyla Woodrow Wilson School) ile. Bilgisayar bilimi - THE’de ilk 10, yapay zekâ ve siber güvenlikte geleceğin liderlerini yetiştiren bir bölümle.
Princeton’ı Harvard veya Yale’den gerçekten ayıran şey, undergraduate education’a odaklanma. Harvard; işletme, hukuk, tıp, diş hekimliği gibi düzinelerce professional school’a sahip devasa bir araştırma üniversitesi. Princeton bu okulların hiçbirine sahip değil. Bütün sistem lisans öğrencilerini eğitmek üzere optimize edilmiş: profesörlerle (doktora öğrencileriyle değil) zorunlu seminerler, preceptor sistemi (seçkin araştırmacıların yönettiği küçük tartışma grupları), junior papers ve senior thesis - her öğrencinin bir profesörün danışmanlığında yazmak zorunda olduğu bitirme tezi. ABD’deki hiçbir başka üst düzey üniversitede bitirme tezi her öğrenci için zorunlu değil. Bu temel fark, Princeton mezunlarının, birçok rakip okulun öğrencilerinin ancak doktora düzeyinde kazandığı bağımsız araştırma düşüncesi becerisiyle üniversiteden ayrılmasını sağlıyor.
Princeton’a başvuru - Türkiye’den bir aday için adım adım
Dürüst olalım: Türkiye’den Princeton’a girmek, imkânsızlığın sınırında bir görev - ama bu sınırın ötesinde değil. %3,5 civarında seyreden kabul oranıyla (2023/2024 döngüsünde üniversite, 39.000’den fazla adaydan 1.751 kişiyi kabul etti), istatistik acımasız. Ama Princeton, uluslararası öğrencileri aktif olarak arıyor - undergraduate’lerin yaklaşık %12’si ABD dışından, 60’tan fazla ülkeden geliyor. Türkler de bu havuzda temsil ediliyor, sayıları az olsa da.
Başvuru süreci Common Application üzerinden ilerliyor - çoğu Amerikan üniversitesine bu merkezi platform üzerinden başvuruyorsun. Standart Common App başvurusunun yanı sıra, Princeton ek olarak Princeton Supplement - üniversiteye özgü bir dizi essay - istiyor. 2025/2026 akademik yılında Princeton Supplement, entelektüel ilgi alanların, okul dışı aktivitelerin ve Princeton’da okuma motivasyonunla ilgili sorular içeriyordu.
Türkiye’den bir aday için gereklilikler:
- SAT veya ACT - Princeton, (pandemi sonrası verilen aradan sonra) standart test şartını geri getirdi. Kabul edilen öğrencilerin medyan SAT sonucu 1500-1580. Gerçekçi olarak: rekabetçi olmak için 1530+‘ı hedefle. SAT uygulamamızla hazırlan - platform, sonuç analiziyle birlikte tam SAT deneme sınavları sunuyor
- TOEFL iBT 100+ veya IELTS 7.0+ - ana dili İngilizce olmayan adaylardan isteniyor. Princeton, TOEFL’ı tercih ediyor. TOEFL uygulamamızla hazırlan
- Okul transkripti - lisenden aldığın notların İngilizceye çevrilmiş hali. Princeton, Türk lise diplomasını herhangi bir GPA’ye dönüştürmüyor - kabul komitesi Türkiye’deki eğitim sistemini biliyor
- Akademik derslerden 2 öğretmen referans mektubu + 1 rehber öğretmen (counselor) mektubu (sınıf öğretmeni ya da okul müdürü)
- Essay’ler - Common App essay (650 kelime) + Princeton Supplement (birkaç kısa essay). Başvurunun en önemli kısmı bu - burada kazanır ya da kaybedersin
- Ders dışı aktivite profili - olimpiyatlar, bilimsel projeler, gönüllülük, liderlik. Princeton “spikiness” arıyor - 20 kulübün listesini değil, tek bir alanda gerçek bir üstünlüğü
Türk lise diploması hakkında bir not: Princeton, belirli bir lise notu ya da ortalama istemiyor, ama kabul komitesi, sonuçlarının Türk eğitim sisteminde ulaşılabilecek en yüksek düzeyde olmasını bekliyor. Bu, YKS (TYT/AYT) için hazırlandığın dönemde lise notlarını da en üst seviyede tutman gerektiği anlamına geliyor - Princeton kabul komitesi YKS netlerine bakmıyor, ama güçlü bir lise diploması ve tutarlı akademik performans, başvurunun kalbini oluşturuyor. Lise notlarının yurt dışı üniversite başvurularında nasıl değerlendirildiği hakkında daha fazla bilgiyi rehberimizde bulabilirsin. Eğer aynı anda hem YKS’ye hem SAT’a hazırlanıyorsan, SAT’a 10. sınıfta başla - kendine tekrar ve gerekirse retake için zaman tanımış olursun; iki sınavın takvimleri çakışmıyor, ama ikisine birden hazırlanmak disiplin istiyor. SAT sınavına dair kapsamlı rehberimiz burada.
| Başvuru unsuru | Minimum | Rekabetçi düzey | Kabul edilenlerin medyanı | Zorluk |
|---|---|---|---|---|
| SAT Toplam | Resmi minimum yok | 1520+ | 1500-1580 | Çok yüksek |
| TOEFL iBT | 100 | 110+ | ~112 | Yüksek |
| IELTS Academic | 7.0 | 8.0+ | ~8.0 | Yüksek |
| Türk lise diploması (fen/sayısal ağırlıklı) | Alt sınır yok | Kilit derslerde %90+ | Sınıfın ilk %1-2'si | Çok yüksek |
| GPA (dönüştürülüyorsa) | Alt sınır yok | Ulaşılabilecek en yüksek düzey | Sınıf birincisi düzeyi | Çok yüksek |
| Ders dışı aktiviteler | Aktif katılım | Olimpiyat finalistliği, araştırma projeleri | 1-2 alanda üstünlük | Çok yüksek |
Bölümler - Princeton gerçekten hangi alanlarda en iyisi?
Princeton, 36’dan fazla department (Türk üniversite sistemindeki bölümlerin karşılığı) ve onlarca disiplinlerarası sertifika programı sunuyor. Ama tüm bölümler eşit değil - ve bu, resmi başvuru materyallerinde bulması zor bir bilgi. Aşağıda, Princeton’ı rakiplerinden gerçekten ayıran ve uluslararası bir kariyer düşünen bir Türk öğrenci için en çok anlam ifade eden bölümleri anlatıyorum.
Matematik - Princeton’ın onlarca yıldır MIT ve Harvard ile dünyanın en iyisi unvanı için yarıştığı amiral gemisi bölümü. QS 2025 sıralamasında Princeton matematiği küresel olarak 6. sırada. Bölüm, Albert Einstein, Kurt Gödel ve John von Neumann’ın çığır açan çalışmalarını yürüttüğü bağımsız araştırma kurumu Institute for Advanced Study’nin bitişiğinde. Undergraduate öğrenciler, Fields Madalyası sahibi hocaların derslerine erişebiliyor. Program yoğun biçimde teorik - eğer güçlü yanın matematik olimpiyatlarıysa (ör. TÜBİTAK Bilim Olimpiyatları), Princeton doğal bir sonraki adım. Princeton’da matematik senior thesis’i genellikle Avrupa’daki bir yüksek lisans tezine denk bir düzeyde. Mezunlar quantitative finance’e (Jane Street, Citadel, Two Sigma), üst düzey doktora programlarına ve teknoloji şirketlerine gidiyor.
Fizik, Richard Feynman’ı (1965 Nobel ödüllüsü) yetiştirmiş ve Amerikan Enerji Bakanlığı’nın bir üniversite tarafından yönetilen tek ulusal laboratuvarı olan Princeton Plasma Physics Laboratory (PPPL) ile ilişkilendirilen bir bölüm. Bölüm, THE’nin Physical Sciences kategorisinde ilk 5’te yer alıyor. Fizik ve matematikte güçlü bir altyapıya sahip bir Türk öğrenci için - bu, dünyadaki bu disiplini okumak için en iyi yerlerden biri. Program, teoriyi son teknoloji laboratuvarlara erişimle birleştiriyor; junior yılındaki zorunlu deneysel çalışma ve senior thesis, akademik ya da endüstriyel bir kariyere hazırlıyor.
Bilgisayar Bilimi (Computer Science) - THE’de 6. sırada yer alan ve Princeton’da öğrenci sayısı bakımından en hızlı büyüyen bölümlerden biri. Tüm undergraduate’lerin yaklaşık %14’ü major olarak CS’i seçiyor. Princeton CS, disiplinlerarası yaklaşımıyla öne çıkıyor - algoritma teorisi ve kriptografiyi, makine öğrenmesi, doğal dil işleme ve dağıtık sistemlerdeki uygulamalarla birleştiriyor. Profesör Andrew Appel (derleyiciler), Profesör Christiane Fellbaum (NLP, WordNet) ve daha pek çok akademisyen undergraduate düzeyinde ders veriyor. Mezunlar Google, Meta, Apple, Silikon Vadisi girişimleri ve hedge fonlarına gidiyor.
Ekonomi - QS’te küresel olarak ilk 10 (8. sıra), dünyanın herhangi bir kurumundan daha fazla ekonomi Nobel ödüllüsü yetiştirmiş bir bölümle. Paul Krugman (2008 Nobel, emekli profesör), Ben Bernanke (2022 Nobel, eski Fed başkanı), Angus Deaton (2015 Nobel) gibi isimler tarihsel figürler değil - Princeton’da ders vermiş ya da hâlâ veren kişiler. Ekonomi programı yoğun biçimde niceliksel - sağlam bir matematik altyapısı gerektiriyor (diferansiyel-integral hesap, lineer cebir, istatistik). Fen/sayısal alanda güçlü bir lise altyapısına sahip bir Türk öğrenci için Princeton Economics; yatırım bankacılığında (Goldman Sachs, JP Morgan), stratejik danışmanlıkta (McKinsey, BCG) bir kariyere ya da üst düzey doktora programlarına açılan bir yol. Ekonomi ve diğer bölümler için maliyetler ve burslar hakkında detaylı rehberi burada bulabilirsin.
Kamu politikası - Princeton School of Public and International Affairs (SPIA) - eski adıyla Woodrow Wilson School, 2020’de yeniden adlandırıldı. Harvard Kennedy School’un yanı sıra ABD’nin en iyi iki kamu politikası programından biri ve QS siyaset bilimi sıralamasında 4. sırada. Program benzersiz, çünkü Princeton bunu bir lisans major’ı olarak sunuyor - çoğu üniversitede kamu politikası yalnızca yüksek lisans düzeyinde erişilebilir. SPIA öğrencileri geleneksel essay’ler yerine policy memo’lar yazıyor, devlet kurumu ya da kâr amacı gütmeyen bir örgütte zorunlu bir yaz stajı yapıyor ve gerçek bir politika sorunu üzerine senior thesis ile programı tamamlıyor. Mezunlar ABD Dışişleri Bakanlığı, BM, Dünya Bankası, düşünce kuruluşları (Brookings, RAND) ve kâr amacı gütmeyen sektöre gidiyor. Diplomasi, uluslararası/Avrupa politikası ya da uluslararası örgütlerde bir kariyerle ilgilenen bir Türk öğrenci için - SPIA dünyadaki en iyi programlardan biri.
Mühendislik - Princeton, altı disiplinde BSE (Bachelor of Science in Engineering) programları sunuyor: Chemical and Biological Engineering, Civil and Environmental Engineering, Computer Science, Electrical and Computer Engineering, Mechanical and Aerospace Engineering, Operations Research and Financial Engineering (ORFE). ORFE, finansal matematiği sistem mühendisliğiyle birleştiren benzersiz bir program - bu formda başka hiçbir Ivy League üniversitesinde bulamazsın. Program THE’ye göre ABD’de ilk 10’da ve quantitative finance’te bir kariyere mükemmel bir yol sunuyor.
Princeton’da eğitim ve yaşam maliyetleri
Bu, çoğu Türk ebeveynin yüzünün sararacağı - sonra da rahat bir nefes alacağı bölüm. Princeton’ın 2025/2026 akademik yılı için resmi sticker price’ı (liste fiyatı) toplamda yaklaşık 82.000 USD, bunun içinde:
- Öğrenim ücreti (tuition): ~62.400 USD
- Konaklama (room): ~11.910 USD
- Yemek (board): ~8.340 USD
- Üniversite harçları: ~630 USD
- Sağlık sigortası: ~3.510 USD (kendi sigortan yoksa)
- Kitaplar, malzemeler, kişisel harcamalar: ~3.300 USD
Bu, Princeton’da dört yıllık eğitimin liste fiyatıyla 320.000 USD’nin üzerine mal olduğu anlamına geliyor (~47 ₺/USD kurundan yaklaşık 15,1 milyon ₺). Ama bu rakam büyük ölçüde kurgusal - ve asıl kritik bilgi de bu.
Princeton, %100 ihtiyaca dayalı finansal yardım politikası uyguluyor - üniversite, uluslararası öğrenciler dahil kabul edilen her öğrencinin belgelenmiş finansal ihtiyacının tamamını karşılıyor. Dahası, Princeton, yurt dışından adaylar için need-blind kabul politikası uygulayan ABD’deki sayılı üniversiteden biri - mali durumun kabul kararını etkilemiyor. Ve bir temel fark daha: Princeton no-loan policy uyguluyor - finansal yardım, geri ödemesi gerekmeyen hibeler (grant) şeklinde. Kredi yok. Öğrenci borcu yok.
Pratikte bu, Princeton öğrencilerinin %60’ından fazlasının finansal yardım aldığı ve ortalama burs tutarının yılda 60.000 USD’nin üzerinde olduğu anlamına geliyor. Yıllık geliri 65.000 USD’nin altında olan bir aile için Princeton, maliyetlerin %100’ünü karşılıyor - öğrenim, konaklama, yemek, seyahat. Geliri 100.000 USD’ye kadar olan ailelerde öğrenim ücreti sıfır, öğrenci yalnızca yaşam maliyetinin bir kısmını ödüyor. 200.000 USD+ gelire sahip aileler bile, birden fazla çocukları üniversitedeyse genellikle finansal yardım alabiliyor. Maliyetlerin ve finansal yardımın detaylı dökümünü Princeton’da öğrenim ücreti ve burslar rehberimizde bulabilirsin.
New Jersey eyaletindeki küçük Princeton kasabasında yaşam maliyeti, ABD’nin kuzeydoğusu standartlarına göre ölçülü. Ama bir residential college öğrencisi olarak harcamalarının büyük kısmı zaten room & board kapsamında karşılanıyor - dört yıl boyunca kampüste yaşıyorsun (Princeton kampüste ikameti zorunlu tutuyor), dining hall’larda yemek yiyorsun. Ek kişisel harcamalar büyük ölçüde eve seyahatten oluşuyor - İstanbul - Newark arası gidiş-dönüş uçak bileti, mevsime ve havayoluna göre genellikle yaklaşık 600-1.000 USD civarında (yaklaşık 28.000-47.000 ₺; Türk Hava Yolları İstanbul’dan Newark’a direkt sefer düzenliyor) - buna ek olarak ders materyalleri ve eğlence gelir.
Burslar ve finansal yardım
Tekrar edelim, çünkü bu kritik: Princeton, uluslararası öğrenciler için need-blind kabul politikası uygulayan ABD’deki beş üniversiteden biri (Harvard, Yale, MIT ve Amherst’in yanı sıra). Bu, kabul komitesinin, finansal yardıma ihtiyacın olup olmadığını bilmeden kabul kararı verdiği anlamına geliyor. Eğitim masraflarını ödeme kapasiten, kabul sürecinde tamamen alakasız.
Kabul edildikten sonra Princeton, belgelenmiş finansal ihtiyacın (demonstrated financial need) %100’ünü karşılıyor - ve bunu yalnızca hibe şeklinde yapıyor, kredi değil. 2024/2025 akademik yılında ortalama burs tutarı 60.000 USD’nin üzerindeydi - bu, öğrenim ücretinin kendisinden bile daha fazla. Yıllık geliri 65.000 USD’nin altında olan ve tipik varlıklara sahip aileler için Princeton her şeyi karşılıyor: öğrenim, konaklama, yemek, kitaplar, seyahat. Geliri 65.000-100.000 USD arasındaki ailelerde öğrenim ücreti sıfır - öğrenci yalnızca yaşam maliyetinin bir kısmını ödüyor. 200.000 USD’nin üzerinde gelire sahip aileler bile, birden fazla çocukları üniversitedeyse ya da başka mali yükleri varsa önemli miktarda yardım alabiliyor.
Finansal yardıma nasıl başvurulur? Common Application ve Princeton Supplement ile birlikte CSS Profile’ı (College Scholarship Service Profile) ve ISFAA’yı (International Student Financial Aid Application) da göndermen gerekiyor. CSS Profile, standart bir finansal form - ailenin gelirini, varlıklarını, gayrimenkullerini, birikimlerini beyan ediyorsun. ISFAA, Princeton’ın uluslararası öğrenciler için istediği ek bir form. Süreç şeffaf - Princeton sana red gerekçesi aramıyor. Sana yardım etme gerekçesi arıyor.
Türk öğrenciler için ek seçenekler:
- Türkiye Fulbright Komisyonu - ABD’de eğitim için burslar sunuyor, ama ağırlıklı olarak yüksek lisans ve doktora düzeyinde
- TÜBİTAK BİDEB’in yurt dışı burs programları - genellikle lisansüstü düzeyde destek sağlıyor; güncel koşulları TÜBİTAK’ın resmi kaynaklarından takip etmekte fayda var
- YÖK’ün yurt dışı eğitim destek programları - bazı alanlarda ve düzeylerde başvuruya açık; kapsam yıldan yıla değişebiliyor, başvuru öncesi güncel şartları kontrol etmek gerekiyor
- Princeton Bridge Year - üniversiteye başlamayı bir yıl erteleyip yurt dışında (Princeton’ın tam finansmanıyla) gönüllülük yapma imkânı
Finansal yardıma başvuru stratejisi ve somut tutarlar hakkında daha fazla bilgiyi Princeton bursları hakkındaki detaylı rehberimizde bulabilirsin.
| Kriter | Princeton | Harvard | MIT |
|---|---|---|---|
| U.S. News sıralaması | #1 | #3 | #2 |
| Kabul oranı | ~%3,5 | ~%3,4 | ~%3,9 |
| Lisans öğrencisi | ~5.300 | ~7.100 | ~4.600 |
| Öğrenci:öğretim üyesi oranı | 5:1 | 6:1 | 3:1 |
| Need-blind (uluslararası) | Evet | Evet | Evet |
| No-loan policy | Evet | Evet | Hayır (~11 bine kadar kredi) |
| İşletme fakültesi / MBA | Yok | Harvard Business School | MIT Sloan |
| Hukuk / tıp fakültesi | Yok | İkisi de var | Yok |
| Zorunlu senior thesis | Evet (tüm öğrenciler) | İsteğe bağlı (onur derecesiyle) | İsteğe bağlı |
| Konum | Princeton, NJ (küçük kasaba) | Cambridge/Boston, MA | Cambridge/Boston, MA |
| Atmosfer | Samimi, eating clubs, gelenek | Prestij, networking, büyükşehir | Yoğun STEM, hackathonlar, meraklı kültür |
| En güçlü bölümler | Matematik, fizik, ekonomi, kamu politikası | Hukuk, işletme, tıp, beşeri bilimler | Mühendislik, CS, fizik, matematik |
Princeton’da öğrenci hayatı
Princeton; New York değil, Boston değil, Londra hiç değil. New Jersey’de tek bir ana caddesi (Nassau Street), birkaç kafesi, üniversite kitapçısı ve - her şeyden önce - kampüsü olan küçük bir kasaba. Ve bu izolasyon, tam olarak Princeton’ın DNA’sının bir parçası. Dört yıl boyunca tüm dünyan kampüsün etrafında dönüyor - bu da bu üniversitenin hem gücü hem de zayıf noktası.
Princeton kampüsü, Amerika’nın en güzel kampüslerinden biri. Tuğla ve kireçtaşından Gotik binalar (Blair Arch, Nassau Hall, Firestone Library) sanki Oxford’dan taşınmış gibi görünüyor - ve bu bir tesadüf değil, çünkü kampüs mimarisi bilinçli olarak İngiliz kolejlerine göre tasarlandı. Binalar arasında parklar, yürüyüş yolları ve (kürek sporu için) Carnegie Gölü uzanıyor. Kampüsün konumu ve çevresi hakkında daha fazlasını Princeton rehberimizde - konum ve kampüs bulabilirsin.
Residential colleges ve eating clubs
Princeton, birinci ve ikinci sınıf öğrencilerini altı residential college’a ayırıyor - bir Türk öğrenci yurduyla bir Oxford college’ı arasında bir şey düşün. Her residential college’ın kendi yemekhanesi, ortak alanları, kütüphanesi, spor salonu ve gelenekleri var. Butler College, Mathey College, Rockefeller College, Forbes College, Whitman College ve First College, ilk arkadaşlıklarını ve tanışıklıklarını kurduğun mikro-topluluklar oluşturuyor. Residential college’lar intramural (college’lar arası spor müsabakaları), film geceleri, konuk konuşmacı etkinlikleri ve haftalık kaynaşma etkinlikleri düzenliyor.
Üçüncü ve dördüncü sınıfta eating clubs sistemi başlıyor - 1879’dan beri var olan, yalnızca Princeton’a özgü bir kurum. Prospect Avenue’de (halk arasında “The Street” olarak bilinen) on bir eating club sıralanıyor - Princeton’a başvurmanın minyatür bir versiyonuna benzer bir seçim süreciyle kabul edilen elit “bicker clubs”tan (Ivy Club, Tiger Inn, Cottage Club) her öğrencinin katılabildiği “sign-in clubs”a (Colonial Club, Terrace Club) kadar. Eating clubs üç işlevi aynı anda yerine getiriyor: yemekhane (günde iki öğün servis ediyor), sosyal hayatın merkezi (hafta sonu partileri, resmi akşam yemekleri, networking etkinlikleri düzenliyor) ve - tarihsel olarak - Princeton’ın sosyal hayatını 140 yılı aşkın süredir tanımlayan gelenek ve prestij kaleleri.
Eating clubs sistemi Türk öğrencilere egzotik, hatta elitist gelebilir - ve dürüst olalım, kısmen öyle. Ama cooperative dining seçeneği ve residential college dining hall’larına dönme imkânı da var - eating club’a katılmak zorunda değilsin, çoğu öğrenci katılsa da.
Spor, kültür ve ders dışı hayat
Princeton’ın 37 NCAA Division I spor takımı var - herhangi bir başka Ivy League üniversitesinden daha fazla. Kürek, lacrosse, futbol, basketbol, yüzme - spor Princeton kültürünün ayrılmaz bir parçası. Sporcu olmasan bile, residential college’lar arasındaki intramural etkinlikler yüzlerce öğrenciyi bir araya getiriyor ve buz hokeyi maçları (Princeton Tigers - diğer Ivy takımları) tüm kampüsün geldiği etkinlikler.
Kültürel hayat: McCarter Theatre (Tony Ödülü sahibi), Lewis Center for the Arts (öğrencilerin %25’inden fazlası sanat derslerine katılıyor), Princeton University Art Museum, Princeton University Orchestra, a capella grupları (Nassau Weekly, Tigertones, Footnotes - Princeton’da a capella geleneği neredeyse Yale kadar güçlü). Triangle Club - öğrenci müzikal komedi topluluğu - 1891’den beri kesintisiz faaliyet gösteriyor ve bir Amerikan üniversitesindeki bu türden en eski organizasyon.
Türk öğrenciler Princeton’da
Princeton’da bir Türk öğrenci topluluğu var, küçük olsa da. Kampüste Undergraduate Turkish Students Association ve Graduate Turkish Student Association faaliyet gösteriyor; toplantılar, kültürel etkinlikler ve dayanışma organizasyonları düzenliyorlar - 2023’te Türkiye-Suriye depreminin ardından kampüs genelinde bir yardım kampanyası koordine etmeleri buna bir örnek. Mezunlar tarafında ise Princeton Alumni Association of Turkey aktif. Princeton’la bağlantılı önemli Türk isimlerden biri, ünlü fizikçi Feza Gürsey - 1957-1961 ve 1963-1964 yıllarında (bir dönem Fulbright bursiyeri olarak) Princeton’daki Institute for Advanced Study’de araştırmalar yürüttü; adını taşıyan Feza Gürsey Fizik ve Matematik Uygulama ve Araştırma Merkezi bugün Boğaziçi Üniversitesi’nde faaliyet gösteriyor. Princeton’daki Institute for Advanced Study, tarih boyunca dünyanın dört bir yanından pek çok seçkin bilim insanına ev sahipliği yaptı - Gürsey de bu geleneğin bir parçası oldu.
Princeton sonrası perspektifler - başlıca işverenler
Princeton, ABD’de ve dünyada en prestijli işverenler için bir target school. Goldman Sachs, JP Morgan Chase, Morgan Stanley, Citadel ve Jane Street (quantitative trading) kampüste aktif olarak işe alım yapıyor - ekonomi ve ORFE öğrencileri için Princeton, Wall Street’e giden en iyi yollardan biri. McKinsey, BCG ve Bain, Princeton’ı başlıca yetenek kaynaklarından biri olarak görüyor - Princeton Consulting Club öğrencileri case interview’lara hazırlıyor, işe alım süreci daha üçüncü sınıfta başlıyor.
Teknoloji sektöründe Google, Meta, Apple ve Amazon, Princeton’da düzenli işe alım oturumları düzenliyor. CS öğrencileri için program o kadar değerli ki, pek çoğu üçüncü sınıftaki yaz stajlarının ardından iş teklifi alıyor - başlangıç maaşı, signing bonus ve hisse senedi opsiyonları dahil yılda 150.000 USD’yi aşıyor.
Ama Princeton, Harvard ve MIT’de aynı ölçüde bulunmayan bir şeyle öne çıkıyor: kamu hizmeti kültürü. SPIA, ABD Dışişleri Bakanlığı’na, BM’ye, Dünya Bankası’na ve düşünce kuruluşlarına giden mezunlar yetiştiriyor. Teach for America programı, Princeton’dan neredeyse başka herhangi bir üniversiteden daha fazla öğrenci alıyor. Princeton Bridge Year, üniversiteye başlamadan önce yurt dışında bir yıllık gönüllülüğü finanse ediyor. Bu, eating clubs’ın elitizmine rağmen, toplumsal katılımı aktif olarak teşvik eden bir üniversite.
Princeton’a başvurmadan önce sınav hazırlığı planlıyorsan, yapay zekâ geri bildirimiyle TOEFL ve IELTS çalışmak için TOEFL uygulamamıza, SAT hazırlığı için SAT uygulamamıza göz atabilirsin - rekabetçi olmak için 1530+ SAT sonucu asgari düzey. TOEFL ile IELTS karşılaştırmasını ayrı rehberimizde bulabilirsin.
Bir Türk lise mezununun Princeton'a girme şansı gerçekçi mi?
Princeton uluslararası öğrenciler için gerçekten maliyetlerin %100'ünü mü karşılıyor?
Princeton için ne kadar SAT sonucu gerekiyor?
Princeton, Harvard'dan nasıl farklılaşıyor?
Eating clubs nedir ve onlara katılmak zorunda mıyım?
Senior thesis nedir ve Princeton neden bunu şart koşuyor?
Avrupa üniversitelerini de düşünüyorsam Princeton'a başvurmaya değer mi?
Özet - Princeton kimin için?
Princeton Üniversitesi, herkes için olan bir üniversite değil - ve öyleymiş gibi de davranmıyor. ~%3,5 kabul oranı ve dünyadaki her yaş grubunun mutlak ilk %1’i düzeyindeki gereklilikleriyle Princeton, gerçekten üstün Türk lise mezunları için bir seçenek. Ama bu kriterleri karşılıyorsan - olimpiyat finalistiysen, SAT’ın 1530+‘sa, İngilizce ilgi çekici essay’ler yazabiliyorsan ve seni 39.000 diğer adaydan ayıran bir şeyin varsa - Princeton, başka hiçbir yerde bulamayacağın bir şey sunuyor: zorunlu senior thesis’i, preceptor sistemi, hoca olarak Nobel ödüllülere erişimi olan ABD’nin en iyi lisans eğitimi ve - en kritiği - nereden geldiğine ve ailenin ne kadar kazandığına bakılmaksızın, kredisiz tam finansal yardım.
Princeton, A planı değil. “Ya hayaller gerçek olursa” planı. Ama need-blind kabul ve no-loan policy sayesinde bu hayal, bir servet gerektirmiyor - üstünlük, azim ve biraz da şans gerektiriyor. ABD’de okumayı düşünüyorsan, şanslar imkânsız görünüyor diye Princeton’ı listeden çıkarma - %3,5 yine de %3,5 ve o grupta biri olmak zorunda. Neden sen olmayasın?
Sıradaki adımlar
- SAT’e gir (hedef: 1530+) - hazırlığa 10. sınıfta başla. SAT uygulamamızla çalış; platform, sonuç analiziyle birlikte tam deneme sınavları sunuyor. Kapsamlı SAT rehberimiz, formatı ve stratejiyi açıklıyor
- TOEFL iBT’ye gir (hedef: 110+) - TOEFL uygulamamızla hazırlan. TOEFL ile IELTS karşılaştırmasını burada bulabilirsin
- Essay’lerini yaz - Common App essay + Princeton Supplement. Mezuniyet sınıfından önceki yaz tatilinde yazmaya başla. Ne başardığını değil, kim olduğunu göster
- Referans mektupları topla - seni tanıyan öğretmenlerden iste, en yüksek notu aldığın öğretmenlerden değil
- CSS Profile ve ISFAA’yı gönder - finansal yardım başvurusu Common App ile birlikte yapılıyor. Çekinme - need-blind, şansını etkilemeyeceği anlamına geliyor
- REA’yı (1 Kasım) ya da RD’yi (1 Ocak) değerlendir - REA daha yüksek bir kabul oranı sunuyor, ama bağlayıcı (başka özel üniversitelere erken başvuramazsın)
Diğer rehberlerimize de göz atabilirsin: Princeton’da maliyetler ve öğrenim ücreti, Princeton bursları, kampüs konumu ve Ivy League rehberi. Daha yüksek kabul oranına sahip alternatifler arıyorsan, Avrupa üniversiteleri hakkındaki rehberlerimizi değerlendirebilirsin: Oxford, Cambridge, ETH Zurich ve Imperial College London. Başarılar!