Przejdź do treści
Studia na University of St Andrews – kompletny przewodnik 2026 | College Council
Studia w UK 39 min czytania

Studia na University of St Andrews – kompletny przewodnik 2026

University of St Andrews - rekrutacja, koszty, stypendia, kierunki. Jak dostać się na St Andrews? Przewodnik dla polskich kandydatów.

University of St Andrews

🇬🇧 Wielka Brytania
Ranking QS #96 (QS 2025)
Wskaźnik przyjęć ~8%
Czesne (EU) £28 350–£38 000/rok
Czesne (int'l) £28 350–£38 000/rok
Studenci 10 500+
Międzynarodowi 45%
Programy ang. Tak
Studia na University of St Andrews – kompletny przewodnik 2026

Idź North Street na wschód – tam, gdzie średniowieczna zabudowa rozstępuje się i nagle widzisz morze. Wiatr od Morza Północnego ciągnie za sobą zapach soli i krzykliwych mew, a po prawej stronie wyrasta kamienne molo, na którym co niedzielę przechadzają się studenci w czerwonych togach akademickich. Po lewej; ruiny katedry z XII wieku, niegdyś największego kościoła w Szkocji, z widokiem na East Sands Beach, gdzie pierwszego maja o świcie setki osób wbiegają do lodowatej wody. To nie jest scenografia z filmu kostiumowego. To jest University of St Andrews – uczelnia założona w 1413 roku, trzecia najstarsza w anglojęzycznym świecie, i jedyna w Wielkiej Brytanii, która regularnie detronizuje Oxford i Cambridge w krajowych rankingach.

St Andrews to miejsce pełne paradoksów. Miasteczko liczy zaledwie 20 000 mieszkańców, z czego ponad połowa to studenci; a mimo to absolwenci trafiają do Goldman Sachs, McKinsey i NATO. Uczelnia wydaje tytuł Master of Arts zamiast Bachelor’s – ale nie dlatego, że jest magistratura; to tradycja sięgająca XV wieku, kiedy szkockie uniwersytety po prostu tak nazywały swój stopień licencjacki. Tu poznali się książę William i Kate Middleton, tu studenci omijają inicjały spalonego na stosie protestanta wygrawerowane w bruku (bo nadepnięcie przynosi pecha), a Guardian University Guide 2025 uznał St Andrews za najlepszą uczelnię w Wielkiej Brytanii; ponad Oxford, ponad Cambridge, ponad Imperial. Dla polskiego studenta szukającego światowej klasy edukacji w otoczeniu, które bardziej przypomina scenę z Harry’ego Pottera niż typowy kampus – St Andrews to opcja, którą trudno zignorować.

W tym przewodniku przeprowadzę cię przez wszystko: od wymagań rekrutacyjnych dla polskiej matury, przez koszty (i sposoby na ich obniżenie), szkocki 4-letni model studiów, najsilniejsze kierunki, aż po legendarne tradycje i realia życia w nadmorskim miasteczku, gdzie wszędzie dojdziesz pieszo w 15 minut. Jeśli rozważasz też inne brytyjskie uczelnie, porównaj z naszymi przewodnikami po Oxford, Cambridge i Edinburgh; ale najpierw dowiedz się, dlaczego St Andrews potrafi być lepszym wyborem niż którykolwiek z nich.

University of St Andrews – kluczowe dane 2025/2026

#1
Guardian University Guide 2025
Przed Oxfordem i Cambridge
#96
QS World Rankings 2025
Regularnie w top 100 na świecie
~8%
Wskaźnik przyjęć
Najniższy w UK poza Oxbridge
10 500
Studentów łącznie
~8 000 undergraduate, ~2 500 postgraduate
45%
Studenci międzynarodowi
Ponad 140 krajów
1413
Rok założenia
Trzecia najstarsza uczelnia anglojęzyczna

Źródło: University of St Andrews, Guardian University Guide 2025, QS World University Rankings 2025

Rankingi i reputacja – dlaczego St Andrews detronizuje Oxbridge

University of St Andrews od kilku lat osiąga wyniki, które jeszcze dekadę temu wydawały się niemożliwe dla uczelni spoza grupy Oxbridge. W Guardian University Guide 2025 – rankingu, który mierzy satysfakcję studentów, wartość dodaną edukacji (value added), wydatki na studenta i perspektywy zatrudnienia; St Andrews zajęło bezprecedensowe 1. miejsce w Wielkiej Brytanii, wyprzedzając zarówno Oxford, jak i Cambridge. To nie był jednorazowy wyskok: St Andrews regularnie zajmuje top 3 w tym rankingu od 2021 roku.

W QS World University Rankings 2025 St Andrews plasuje się na pozycji #96 na świecie. Na pierwszy rzut oka może wydawać się to skromne – ale warto zrozumieć kontekst. QS faworyzuje ogromne uczelnie badawcze o szerokim spektrum dyscyplin i wielomiliardowych budżetach na badania. Dla kameralnej instytucji liczącej zaledwie 10 500 studentów, mniej niż niejeden polski liceum – bycie w top 100 na świecie jest wynikiem imponującym. Dla porównania: University of Edinburgh, które ma ponad 35 000 studentów, zajmuje pozycję #27; ale stosunek jakości nauczania do wielkości uczelni jest na St Andrews zdecydowanie lepszy.

W Times Higher Education St Andrews konsekwentnie mieści się w top 100 globalnie, z wyjątkowymi wynikami w kategoriach student experience i teaching quality, gdzie regularnie wyprzedza Oxbridge. W Complete University Guide zajmuje stabilne top 3–5 w UK, z czołowymi pozycjami w filozofii (#1 w UK), stosunkach międzynarodowych (#1 w UK), fizyce (top 5) i informatyce (top 10).

Co naprawdę wyróżnia St Andrews? Stosunek student-faculty ratio – na jednego profesora przypada średnio 11 studentów, co oznacza, że tutaj nie zginiesz w tłumie 300-osobowej auli wykładowej. Seminaria w grupach 8–15 osób, bezpośredni dostęp do kadry badawczej i atmosfera intelektualnej wspólnoty, którą czujesz od pierwszego dnia; to doświadczenie bliższe Cambridge niż jakiejkolwiek innej uczelni w UK, ale bez systemu college’ów, rozmów kwalifikacyjnych i presji, którą niesie ze sobą nazwa Oxbridge. Satysfakcja studentów na St Andrews jest jedną z najwyższych w UK – regularnie powyżej 90% w National Student Survey.

Harmonogram rekrutacji na St Andrews 2026/2027

System UCAS – kluczowe terminy dla polskiego kandydata

Wrzesień – Grudzień
Przygotowanie dokumentów
Zdaj IELTS/TOEFL, napisz Personal Statement, zbierz referencję od nauczyciela. Załóż konto na UCAS Hub.
UCAS
15 października – DEADLINE medycyna
Deadline dla medycyny
Tylko Medicine (A100/A990). Wymagany UCAT + rozmowa kwalifikacyjna. Nie dotyczy pozostałych kierunków na St Andrews.
Medycyna
29 stycznia – DEADLINE
Zamknięcie aplikacji UCAS
Główny deadline dla WSZYSTKICH kierunków poza medycyną. Złóż aplikację z Personal Statement, referencją i predicted grades. Opłata: £28.
UCAS – większość kierunków
Luty – Kwiecień
Rozpatrywanie aplikacji
St Andrews analizuje twój PS, predicted grades i referencję. Bez interviews (poza medycyną). Decyzja: conditional/unconditional offer.
Oczekiwanie na decyzję
Maj – Czerwiec
Polska matura
Zdajesz egzaminy maturalne. Wyniki muszą spełnić warunki conditional offer. Sprawdź przeliczniki w naszym przewodniku po polskiej maturze.
Egzaminy
Lipiec – Sierpień
Wyniki matury i potwierdzenie
Wyniki matury w lipcu. UCAS Confirmation Day w sierpniu – oferta potwierdzona lub Clearing. Szukaj zakwaterowania.
Confirmation
Wrzesień
Freshers' Week i początek studiów
Tydzień orientacyjny, odbiór czerwonej togi (Red Gown), poznanie academic parents. Studia zaczynają się na poważnie.
Start roku

Źródło: UCAS, University of St Andrews Admissions 2025/2026

Rekrutacja krok po kroku – UCAS i szkocki model studiów

Rekrutacja na St Andrews przechodzi przez centralny system UCAS (Universities and Colleges Admissions Service); to coś w rodzaju polskiego systemu IRK, ale obejmujący wszystkie uczelnie w Wielkiej Brytanii i pozwalający aplikować na maksymalnie 5 programów jednocześnie (na różnych uczelniach lub na tej samej). Opłata za złożenie aplikacji to jedyne £28 – niezależnie od tego, ile wyborów wybierzesz.

Zanim przejdziemy do szczegółów, musisz zrozumieć jedną fundamentalną różnicę: szkocki system 4-letnich studiów. W Anglii i Walii studia licencjackie trwają 3 lata i kończą się tytułem Bachelor of Arts (BA) lub Bachelor of Science (BSc). W Szkocji trwają 4 lata; a na St Andrews kończą się tytułem Master of Arts (MA) lub Master of Science (MSci/MPhys). To nie jest magistratura w polskim sensie; to tradycja sięgająca średniowiecza. Szkocki MA jest formalnym odpowiednikiem angielskiego BA, choć nazwa brzmi zdecydowanie bardziej imponująco na CV.

Ten 4-letni system ma ogromną zaletę, której nie oferuje żadna uczelnia angielska: elastyczność. Przez pierwsze dwa lata (tzw. sub-honours) studenci mogą wybierać moduły z różnych dziedzin – filozofia, historia, fizyka, informatyka; zanim w trzecim roku (honours) wyspecjalizują się w jednym lub dwóch kierunkach. Oznacza to, że jeśli aplikujesz na International Relations, ale w pierwszym roku odkryjesz pasję do filozofii, możesz zmienić kierunek bez tracenia roku. To system przypominający amerykański model liberal arts – i jedna z największych przewag St Andrews nad uczelniami angielskimi, gdzie od pierwszego dnia jesteś przypisany do jednego kierunku.

Proces UCAS wygląda następująco:

  1. Rejestracja na UCAS Hub (wrzesień–styczeń); tworzysz konto, wypełniasz dane osobowe, edukację i wybierasz do 5 programów
  2. Personal Statement – esej motywacyjny (max 4 000 znaków), wspólny dla wszystkich wyborów. To absolutnie kluczowy element aplikacji, bo St Andrews nie prowadzi rozmów kwalifikacyjnych dla większości kierunków (wyjątek to medycyna)
  3. Referencja; nauczyciel lub doradca szkolny przesyła rekomendację bezpośrednio przez UCAS
  4. Predicted grades – twoja szkoła podaje przewidywane wyniki maturalne
  5. Oferta; St Andrews wydaje conditional offer (warunkową, uzależnioną od wyników matury) lub unconditional offer
  6. Potwierdzenie – po wynikach matury w lipcu/sierpniu oferta zostaje potwierdzona lub cofnięta

Kluczowy termin: 29 stycznia; to deadline dla wszystkich kierunków poza medycyną (15 października). St Andrews nie jest Oxbridge – nie obowiązuje go październikowy termin, co daje ci kilka dodatkowych miesięcy na przygotowanie aplikacji. Nie przeprowadza też rozmów kwalifikacyjnych (interviews); decyzja opiera się na twojej ocenie akademickiej, Personal Statement i referencji. To upraszcza proces, ale jednocześnie oznacza, że twój PS musi być naprawdę silny, bo nie masz drugiej szansy na zrobienie wrażenia.

Przygotuj się do IELTS lub TOEFL z prepclass.io – platforma oferuje pełne testy próbne z feedbackiem AI, co pozwoli ci osiągnąć wymagane minimum. Więcej o porównaniu testów znajdziesz w naszym przewodniku TOEFL vs IELTS. A jeśli nie wiesz, jak przeliczyć wyniki polskiej matury na brytyjski system, zacznij od naszego poradnika o przeliczaniu wyników.

Wymagania rekrutacyjne na St Andrews – porównanie systemów

Polska matura | IB | A-levels – minimalne wymagania na 6 najpopularniejszych kierunków

Kierunek Polska matura (rozszerzona) IB (punkty) A-levels IELTS Trudność
International Relations 85–90% z 3 rozszerzonych 36–38 AAA 7.0 (min 6.5) Wysoka
Computer Science 85–95% (w tym mat. rozsz.) 36–38 AAA (z mat.) 6.5 (min 6.0) Wysoka
Physics / Mathematics 85–95% (mat. + fiz. rozsz.) 36–38 AAA (z mat./fiz.) 6.5 (min 6.0) Wysoka
Philosophy 82–90% z 3 rozszerzonych 36–38 AAA–AAB 7.0 (min 6.5) Średnia-wysoka
History 80–88% z 3 rozszerzonych 36–38 AAA–AAB 7.0 (min 6.5) Średnia-wysoka
Marine Biology 80–88% (bio./chem. rozsz.) 34–36 AAB–ABB 6.5 (min 6.0) Osiągalna

Źródło: University of St Andrews Admissions 2025/2026 entry, UCAS. Orientacyjne odpowiedniki – wymagania mogą się różnić w zależności od roku.

Kierunki studiów – co warto studiować na St Andrews

St Andrews to uczelnia o zaskakująco szerokim spektrum dyscyplin – od stosunków międzynarodowych, przez fizykę kwantową, po biologię morską. Ale kilka kierunków wyróżnia się na tle nie tylko Wielkiej Brytanii, lecz całej Europy; i to właśnie one przyciągają studentów z ponad 140 krajów.

International Relations to bezsprzecznie flagowy kierunek St Andrews i jeden z najlepszych na świecie. Katedra IR została założona w 1919 roku – jako pierwsza na świecie; i od ponad stu lat kształci dyplomatów, polityków i analityków. Ranking QS regularnie plasuje ją w top 10 globalnie w kategorii Politics & International Studies. Absolwenci pracują w NATO, ONZ, Ministerstwach Spraw Zagranicznych wielu krajów, czołowych think-tankach (Chatham House, IISS, Brookings) i organizacjach takich jak UE czy Bank Światowy. Jeśli marzysz o karierze w dyplomacji czy bezpieczeństwie międzynarodowym, St Andrews rywalizuje bezpośrednio z LSE i Sciences Po – z tą różnicą, że oferuje znacznie bardziej kameralne środowisko.

Philosophy na St Andrews to top 3 w UK i top 50 na świecie w rankingach QS. Wydział jest szczególnie silny w filozofii analitycznej, logice, filozofii umysłu i epistemologii. Unikatowa cecha: St Andrews oferuje joint degree Philosophy & Economics i Philosophy & Psychology, które łączą głęboką refleksję filozoficzną z praktycznymi umiejętnościami analitycznymi. Seminaria w grupach 8–12 osób oznaczają, że profesorowie znają cię po imieniu; coś, czego nie doświadczysz na wydziale filozofii UCL z 300-osobowymi wykładami.

Computer Science na St Andrews jest stabilnie w top 10 w UK (Complete University Guide), z silnym naciskiem na sztuczną inteligencję, human-computer interaction i programowanie systemowe. Kameralny rozmiar wydziału – około 400 studentów undergraduate; oznacza bezpośredni kontakt z kadrą badawczą i łatwiejszy dostęp do projektów naukowych od pierwszego roku. Absolwenci CS z St Andrews trafiają do Google, Amazon, Microsoft, startupów i do dalszych badań na PhD w MIT czy Stanford.

Physics i Astronomy to jeden z najsilniejszych wydziałów przyrodniczych St Andrews, ze szczególnymi siłami w fotonice, fizyce materii skondensowanej, astrofizyce i fizyce teoretycznej. Studenci mają dostęp do nowoczesnych laboratoriów i uniwersyteckiego obserwatorium astronomicznego. Wyniki w Research Excellence Framework (REF) – głównym brytyjskim audycie badań naukowych, plasują wydział w top 10 w UK.

History oferuje niezwykłą głębię w historii średniowiecza (co w kontekście uczelni założonej w 1413 roku nie powinno dziwić), historii Szkocji, historii religii i historii kolonialnej. Studenci mają dostęp do archiwalnych kolekcji uczelni – rękopisów i dokumentów sięgających XV wieku. Wydział regularnie mieści się w top 10 w UK i ma wyjątkowo silny stosunek student-faculty.

Marine Biology; to kierunek, który w kontekście St Andrews nabiera szczególnego sensu. Uczelnia leży dosłownie nad Morzem Północnym, a Scottish Oceans Institute (SOI) – prowadzony wspólnie z University of Dundee; jest jednym z wiodących centrów badań morskich w Europie. Studenci prowadzą badania terenowe na lokalnym wybrzeżu, w Firth of Tay i na Orkadach. Jeśli biologia morska to twoja pasja, w Europie trudno znaleźć lepszą lokalizację.

Top 6 kierunków na University of St Andrews

🌍
International Relations
Top 10 na świecie (QS)
Najstarszy wydział IR na świecie (1919). Dyplomacja, bezpieczeństwo, polityka globalna. Absolwenci w NATO, ONZ, MSZ.
🧠
Philosophy
Top 3 w UK
Filozofia analityczna, logika, filozofia umysłu. Seminaria w grupach 8–12 osób. Joint degrees z ekonomią i psychologią.
💻
Computer Science
Top 10 w UK
AI, HCI, systemy. Kameralny wydział (~400 studentów), kontakt z kadrą od pierwszego roku. Absolwenci w Google, Amazon.
🔭
Physics & Astronomy
Top 10 w UK (REF)
Fotonika, materia skondensowana, astrofizyka. Własne obserwatorium i nowoczesne laboratoria badawcze.
📜
History
Top 10 w UK
Średniowiecze, historia Szkocji, historia kolonialna. Dostęp do archiwalnych kolekcji z XV wieku. Seminaria i tutoriale.
🌊
Marine Biology
Top w UK – Scottish Oceans Institute
Badania terenowe nad Morzem Północnym. Współpraca z SOI – wiodącym centrum badań morskich w Europie.

Źródło: QS Subject Rankings 2025, Complete University Guide, Research Excellence Framework 2021

Koszty studiów i życia – ile naprawdę kosztuje St Andrews

Po Brexicie polscy studenci traktowani są jako studenci międzynarodowi (overseas) – co oznacza, że płacisz takie samo czesne jak kandydaci z USA, Chin czy Australii. To fundamentalna zmiana w porównaniu z sytuacją sprzed 2021, kiedy obywatele UE studiujący w Szkocji nie płacili czesnego wcale.

Czesne na St Andrews w roku akademickim 2025/2026 wynosi:

  • Kierunki humanistyczne i społeczne (Arts): ~£28 350 rocznie
  • Kierunki ścisłe i przyrodnicze (Sciences): ~£33 000 rocznie
  • Medycyna: ~£33 000–£38 000 rocznie (program 6-letni)

Przy 4-letnim programie studiów (pamiętaj; szkocki model jest dłuższy o rok od angielskiego) całkowity koszt czesnego wynosi £113 400–£132 000 (ok. 570 000–665 000 PLN przy kursie 5,03 PLN/GBP z lutego 2026). To kwota porównywalna z Imperial College London czy UCL – z tą różnicą, że w St Andrews koszty życia są znacznie niższe niż w Londynie.

I tu właśnie St Andrews zaczyna wyglądać korzystnie w porównaniu z londyńskimi uczelniami. Miasteczko licząc 20 000 mieszkańców, nie ma ani metra, ani drogich dzielnic, ani pokus wielkomiejskiego życia. Wszędzie dojdziesz pieszo w 15–20 minut, co oznacza zerowe koszty transportu. Czynsz za pokój w studenckim halls of residence lub shared flat kosztuje £500–700 miesięcznie; w porównaniu z £800–1 400 w Londynie. Tygodniowe zakupy w Tesco czy Aldi to £30–40. Piwo w pubbie kosztuje £3,50–5,00. To nie jest Londyn – i w tym przypadku to zaleta.

Roczny budżet studenta na St Andrews (Arts)

Studia humanistyczne/społeczne – rok akademicki 2025/2026, w GBP (£)

Czesne (tuition) £28 350
Czesne – 75% budżetu
Kierunki Sciences: £33 000 | Medycyna: do £38 000
Zakwaterowanie (9 mies.) £5 400
£600/mies.
Halls of residence lub shared flat – £500–700/mies.
Jedzenie i zakupy £1 980
£220/mies.
Gotowanie + okazjonalne jedzenie na mieście
Transport £90
Praktycznie zerowy – wszędzie pieszo 15 min. Okazjonalny autobus do Edynburga.
Rozrywka i życie towarzyskie £1 080
£120/mies.
Puby, kino, societies, weekendowe wyjazdy
Telefon, internet, drobne £270
SIM card ~£10–15/mies., WiFi w halls wliczone
RAZEM ROCZNIE (Arts) ~£37 170
~187 000 PLN (kurs 5,03 PLN/GBP, luty 2026)
4-letnie studia łącznie: ~£148 700 (~748 000 PLN) | Sciences: ~£167 200 (~841 000 PLN)

Źródło: University of St Andrews Fee Schedule 2025/2026, Student Services, szacunki własne. 1 GBP ≈ 5,03 PLN (luty 2026).

Stypendia i pomoc finansowa

Bądźmy szczerzy; koszty studiów na St Andrews dla polskiego studenta po Brexicie są wysokie. Ale uczelnia zdaje sobie z tego sprawę i oferuje szereg możliwości wsparcia finansowego. Warto jednak trzeźwo oceniać szanse: pełne stypendium jest wyjątkowo trudne do zdobycia, a większość studentów finansuje studia z kombinacji częściowego stypendium, oszczędności rodzinnych i pracy dorywczej.

St Andrews Global Scholarship to najbardziej prestiżowe stypendium uczelni – pokrywa pełne czesne + koszty życia przez cały okres studiów. Jest przyznawane kilkunastu studentom rocznie z całego świata, co czyni je ekstremalnie konkurencyjnym. Aby je otrzymać, potrzebujesz wybitnych wyników akademickich, silnego PS i wyróżniającej się aktywności pozaakademickiej.

International Excellence Award to bardziej realistyczna opcja; zniżka od czesnego w wysokości £3 000–£5 000 rocznie, przyznawana na podstawie wyników akademickich i odnawiana co roku pod warunkiem utrzymania dobrych wyników. To nie pokryje wszystkiego, ale na przestrzeni 4 lat daje oszczędność £12 000–£20 000 (60 000–100 000 PLN).

School-specific Scholarships – poszczególne wydziały (Schools) oferują własne stypendia. School of Computer Science, School of Physics and Astronomy oraz School of International Relations mają dedykowane fundusze dla najlepszych międzynarodowych kandydatów. Warto skontaktować się bezpośrednio z wydziałem; nie wszystkie opcje są reklamowane na głównej stronie uczelni.

Wśród stypendiów zewnętrznych warto rozważyć: GREAT Scholarships (program brytyjski wspierający studentów z wybranych krajów, w tym z Polski), stypendium Ministra Edukacji i Nauki oraz granty Fundacji Kościuszkowskiej. Na dalszym etapie – jeśli planujesz kontynuować naukę na poziomie magisterskim, program Chevening oferuje pełne finansowanie studiów w UK.

Pamiętaj też, że wiza studencka (Student Visa) pozwala na pracę do 20 godzin tygodniowo w trakcie semestru i pełny etat w wakacje. W St Andrews możliwości zarobkowe są skromniejsze niż w Londynie – głównie kawiarnie, hotele golfowe, praca na uczelni jako tutor; ale £8–12/godzinę x 15 godzin tygodniowo to £120–180 tygodniowo, co pokrywa znaczną część kosztów życia.

St Andrews vs Edinburgh vs UCL

Trzy popularne brytyjskie uczelnie – kluczowe różnice dla polskiego studenta

Kryterium St Andrews Edinburgh UCL Londyn
Ranking UK (Guardian) #1 #14 #9
Ranking QS (świat) #96 #27 #9
Wskaźnik przyjęć ~8% ~40% ~15%
Liczba studentów 10 500 35 000+ 42 000+
Czesne intl. (Arts/rok) £28 350 £26 500 £28 500
Czas trwania studiów 4 lata (MA) 4 lata (MA) 3 lata (BA)
Koszty życia (mies.) £810–1 210 £1 000–1 540 £1 400–2 300
Atmosfera Kameralna, tradycyjna, nadmorska Wielkomiejska, tętniąca, festiwalowa Wielkomiejska, kosmopolityczna, intensywna
Najsilniejsze kierunki IR, filozofia, fizyka, CS, marine bio Medycyna, AI, literatura, lingwistyka Architektura, medycyna, ekonomia, prawo
Vibe Harry Potter meets Scottish Highlands Historyczny, ale żywy Londyński kosmopolityzm

Źródło: Guardian University Guide 2025, QS Rankings 2025, oficjalne strony uczelni, dane za rok 2025/2026

St Andrews vs Edinburgh: Obie uczelnie są w Szkocji i oferują 4-letni model MA – ale na tym podobieństwa się kończą. Edinburgh to wielka uczelnia miejska z 35 000 studentów, światowej klasy badaniami w medycynie i AI, i atmosferą tętniącego festiwalami miasta. St Andrews to kameralny kontrapunkt: 10 500 studentów, nadmorskie miasteczko, relacje z profesorami na „ty” i satysfakcja studentów znacznie wyższa niż w Edinburgh. Jeśli szukasz intensywności wielkomiejskiej, Edinburgh. Jeśli kameralności i głębi – St Andrews.

St Andrews vs UCL: UCL oferuje Londyn; kariery w City, dostęp do każdej branży, anonimowość 42 000-osobowej uczelni. St Andrews oferuje odwrotność – miasteczko, gdzie wszyscy się znają, ale z zaskakująco silnym sieciowaniem alumni i rekrutacją top firm. Kluczowa różnica: UCL to 3-letni BA, St Andrews to 4-letni MA; rok dłużej, ale z tytułem „mastera” i elastycznością wyboru kierunku.

Życie studenckie – tradycje, które nie istnieją nigdzie indziej

Życie studenckie na St Andrews jest absolutnie unikalne w skali Wielkiej Brytanii – i prawdopodobnie Europy. Kombinacja średniowiecznych tradycji, kameralnej atmosfery małego miasteczka i nadmorskiej lokalizacji tworzy doświadczenie, którego nie odtworzysz nigdzie indziej.

Zacznijmy od tego, co widzisz od pierwszego dnia: czerwone togi (Red Gowns). Pierwszoroczni studenci; w tradycji St Andrews zwani bejants (mężczyźni) i bejantines (kobiety) – otrzymują szkarłatne togi akademickie, które noszą na wykłady, do kaplicy i na formalne wydarzenia. To tradycja sięgająca XV wieku; St Andrews jest jedyną uczelnią w UK poza Oxbridge, gdzie studenci regularnie noszą togi. Na trzecim roku togi stają się czarne, a na czwartym – wracają do czerwieni, ale z dodatkowym aksamitnym wykończeniem. Kiedy widzisz rzęd studentów w czerwieni spacerujących North Street, czujesz, że ta uczelnia traktuje swoją historię poważnie.

Raisin Weekend to najbardziej ikoniczna (i najbardziej szalona) tradycja St Andrews. System academic parents przydziela każdemu pierwszorocznemu studentowi „akademickich rodziców”; starszych studentów, którzy pełnią rolę mentorów. Raisin Weekend (zwykle w październiku/listopadzie) to moment, kiedy system ten eksploduje: „rodzice” organizują imprezy dla swoich „dzieci”, które muszą nosić absurdalne kostiumy i wykonywać jeszcze bardziej absurdalne zadania. Kulminacją jest masowa bitwa na pianę na St Salvator’s Quad – setki studentów oblanych pianą do golenia, w przebraniach, krzyczących ze śmiechu. To wygląda jak szaleństwo, i jest szaleństwem – ale jest też jednym z najsilniejszych mechanizmów budowania społeczności na jakiejkolwiek uczelni na świecie.

Pier Walk; co niedzielę po nabożeństwie studenci w pełnych togach akademickich przechadzają się po średniowiecznym kamiennym molo w porcie. Ta tradycja trwa nieprzerwanie od setek lat. Kiedy stoisz na końcu molo z widokiem na Morze Północne, w towarzystwie kilkudziesięciu osób w czerwonych togach, a wiatr szarpie tkaninę – rozumiesz, dlaczego absolwenci St Andrews są tak lojalni wobec swojej alma mater.

May Dip; pierwszego maja o świcie (ok. 5:00–6:00 rano) setki studentów wbiegają do lodowatego Morza Północnego na East Sands Beach. Woda w maju ma 8–10°C – to nie dla słabych serc. Ale tradycja mówi, że May Dip symbolizuje oczyszczenie przed sezonem egzaminacyjnym i przynosi akademickie szczęście. Po kąpieli; gorąca herbata, koce i śniadanie z przyjaciółmi. To jedno z tych doświadczeń, o których mówi się przez całe życie.

A potem jest PH – inicjały Patricka Hamiltona, protestanckiego męczennika spalonego na stosie przed St Salvator’s College w 1528 roku, wygrawerowane w bruku. Każdy student St Andrews uczy się od pierwszego dnia: nie nadepnij na PH, bo spotka cię pech akademicki. Jedynym remedium jest kąpiel w morzu podczas May Dip. Absurdalne? Być może. Ale kiedy zobaczysz, jak 10 000 inteligentnych ludzi omija ten sam fragment chodnika, zrozumiesz siłę tradycji tego miejsca.

Poza tradycjami: St Andrews ma ponad 150 klubów i stowarzyszeń studenckich – od Debating Union (jednego z najstarszych w UK), przez teatr, chóry, po Whisky Society i Cheese Society. Sport jest integralną częścią życia; The Old Course (najstarsze pole golfowe na świecie, XV wiek) jest dosłownie za rogiem, a studenci mają zniżkowe wejściówki. Popularne są też wioślarstwo, rugby, piłka nożna, sailing i – zaskakująco, surfing na East Sands.

Pogoda? Bądźmy szczerzy – wiatr od Morza Północnego, deszcz i krótkie zimowe dni to codzienność od listopada do marca. Ale szkockie lato (maj–sierpień) potrafi być oszałamiająco piękne, a dramatyczne krajobrazy wybrzeża, klifów, plaż i ruin zamków – wynagradzają każdy deszczowy dzień. St Andrews leży 80 km od Edynburga (1,5 godziny autobusem), a z lotniska w Edynburgu Ryanair i Wizz Air latają bezpośrednio do Polski.

Gdzie trafiają absolwenci St Andrews?

94% absolwentów zatrudnionych lub w dalszej edukacji w ciągu 15 miesięcy

Finanse i consulting 25%
Goldman Sachs, J.P. Morgan, McKinsey, BCG, Bain, Deloitte, PwC
Dyplomacja, polityka, NGO 15%
Foreign Office, NATO, ONZ, UE, Chatham House, IISS
Technologia 15%
Google, Amazon, Microsoft, Meta, startupy, fintechy
Dalsza edukacja (PhD, Masters) 18%
Oxbridge, Ivy League, LSE, Imperial, MIT, Stanford
Media, dziennikarstwo, prawo 12%
BBC, Financial Times, The Economist, kancelarie prawnicze
Edukacja, nauka, sektor publiczny 10%
Uczelnie, think-tanki, ministerstwa, organizacje kulturalne
Inne (własna firma, freelance) 5%
Startupy, przedsiębiorczość, praca zdalna

Źródło: University of St Andrews Careers Centre, Graduate Outcomes Survey 2024. Dane orientacyjne na podstawie ankiet absolwentów.

Sieć alumni St Andrews jest jedną z najlojalniejszych w Wielkiej Brytanii; w małej społeczności więzi są głębsze, co przekłada się na realne wsparcie zawodowe. Wiele firm prowadzi dedykowane programy rekrutacyjne na St Andrews, a Careers Centre uczelni aktywnie pomaga w przygotowaniu CV, cover letterów i mock interviews. Po ukończeniu studiów masz prawo do Graduate Visa – 2-letniego pozwolenia na pobyt w UK w celu poszukiwania pracy (bez ograniczeń co do branży). Jeśli rozważasz studia biznesowe w Europie kontynentalnej zamiast UK, sprawdź też CBS w Kopenhadze, gdzie czesne dla obywateli UE wynosi 0 EUR, lub nasz ogólny przewodnik po studiach w UK.

Czy St Andrews jest lepsze od Oxbridge?
To zależy od perspektywy. W Guardian University Guide 2025 St Andrews zajęło 1. miejsce w UK – przed Oxfordem i Cambridge. Jednak w rankingach globalnych (QS, THE) Oxbridge pozostaje znacznie wyżej dzięki skali badań naukowych, budżetowi i globalnej rozpoznawalności. St Andrews oferuje inne doświadczenie: bardziej kameralne, z silniejszą społecznością i unikalną atmosferą. Dla wielu studentów to lepsze dopasowanie niż Oxbridge; ale to kwestia osobistych priorytetów, nie obiektywnej wyższości.
Czy polska matura wystarczy, żeby dostać się na St Andrews?
Tak – St Andrews w pełni akceptuje polską maturę. Potrzebujesz minimum trzech przedmiotów zdawanych na poziomie rozszerzonym z wynikami 80–95% (zależnie od kierunku). Dodatkowo wymagany jest certyfikat językowy: IELTS Academic 6.5–7.0 lub TOEFL iBT 90–100 (zależnie od kierunku). Sprawdź nasz przewodnik po przeliczaniu wyników matury po szczegóły.
Jak wygląda życie w tak małym miasteczku? Czy nie jest nudno?
Absolutnie nie. St Andrews jest małe geograficznie, ale niezwykle intensywne społecznie. Ponad 150 klubów studenckich, regularne wydarzenia (Raisin Weekend, May Dip, Pier Walk), legendarne tradycje i fakt, że ponad połowa mieszkańców to studenci, sprawia, że życie towarzyskie jest intensywniejsze niż na wielu dużych uczelniach. Wielu absolwentów mówi, że to właśnie kameralność St Andrews jest jego największą zaletą – tworzysz głębokie, autentyczne relacje, których nie nawiążesz na uczelni liczącej 40 000 studentów.
Ile kosztują studia na St Andrews dla polskiego studenta?
Jako student międzynarodowy (post-Brexit) zapłacisz £28 350–£33 000 rocznie czesnego, plus ok. £8 800–10 800 rocznie kosztów życia. Łączny koszt 4-letnich studiów to ok. £148 000–175 000 (745 000–880 000 PLN). Koszty życia w St Andrews są jednak znacznie niższe niż w Londynie; zerowy transport (wszędzie pieszo), tańsze czynsze, mniej pokus do wydawania. Koniecznie sprawdź International Excellence Award (£3 000–£5 000/rok zniżki).
Czy mogę pracować podczas studiów w St Andrews?
Tak – wiza studencka (Student Visa) pozwala na pracę do 20 godzin tygodniowo w trakcie semestru i pełny etat w wakacje. W St Andrews możliwości zarobkowe są skromniejsze niż w Londynie; głównie kawiarnie, puby, hotele golfowe i praca na uczelni jako tutor/asystent. Stawka godzinowa to £8–12. Careers Centre uczelni pomaga w znalezieniu pracy dorywczej. Po ukończeniu studiów Graduate Visa daje 2 lata na poszukiwanie pracy w UK.
Czym różni się szkocki MA od angielskiego BA?
Szkocki Master of Arts (MA) jest formalnym odpowiednikiem angielskiego Bachelor of Arts (BA) – to tradycja sięgająca średniowiecza, nie magistratura w polskim rozumieniu. Różnica polega na czasie trwania: szkocki MA to 4 lata, angielski BA to 3 lata. Dodatkowy rok daje ogromną zaletę; elastyczność. Przez pierwsze 2 lata (sub-honours) możesz eksperymentować z różnymi przedmiotami, zanim wyspecjalizujesz się w trzecim roku (honours). To coś w rodzaju amerykańskiego liberal arts.
Jak wygląda pogoda w St Andrews?
Bądźmy szczerzy – pogoda w St Andrews bywa wymagająca. Wiatr od Morza Północnego, deszcz i krótkie zimowe dni (zachód słońca o 15:30 w grudniu) to codzienność od listopada do marca. Temperatura zimą rzadko spada poniżej zera, ale wind chill factor sprawia, że czujesz się jak minus kilka. Lato (maj–sierpień) natomiast potrafi być piękne; długie dnie, 15–20°C, dramatyczne krajobrazy wybrzeża. Kluczowe wyposażenie: dobra wiatroodporna kurtka, ciepła czapka i pozytywne nastawienie.

Podsumowanie – dla kogo jest St Andrews?

University of St Andrews to uczelnia, która nie jest dla każdego – i to jest jej największa siła. Jeśli szukasz wielkomiejskiego stylu życia, tysięcy studentów na wydziale i anonimowości dużej uczelni; wybierz UCL lub King’s College London. Jeśli zależy ci przede wszystkim na globalnej nazwie w CV i systemie college’ów – aplikuj do Oxford lub Cambridge.

Ale jeśli szukasz uczelni, która łączy pozycję #1 w brytyjskich rankingach ze światowej klasy nauczaniem w kameralnym środowisku, otoczonej dramatycznym szkockim wybrzeżem i tradycjami sięgającymi ponad 600 lat; St Andrews może być najlepszym wyborem, jakiego dokonasz. To miejsce, gdzie profesorowie znają cię po imieniu, gdzie twoi academic parents zaciągną cię na bitwę na pianę w październiku i gdzie w maju o świcie wbiegniesz do lodowatego morza w towarzystwie setek przyjaciół. To nie jest typowe doświadczenie uniwersyteckie – to jest doświadczenie St Andrews.

Następne kroki

  1. Sprawdź wymagania na stronie St Andrews dla wybranego kierunku; zwróć uwagę na wymagane przedmioty rozszerzone i progi wynikowe
  2. Zdaj IELTS (6.5–7.0) lub TOEFL (90–100) – przygotuj się z prepclass.io, gdzie znajdziesz pełne testy próbne z feedbackiem AI. Porównaj testy w naszym przewodniku TOEFL vs IELTS
  3. Napisz porywający Personal Statement – skup się na pasji do wybranego przedmiotu, nie do uczelni. 80% PS o zainteresowaniach akademickich, 20% o aktywnościach pozalekcyjnych
  4. Złóż aplikację przez UCAS do 29 stycznia (medycyna: 15 października)
  5. Sprawdź dostępne stypendia, International Excellence Award, school-specific scholarships, GREAT Scholarships
  6. Przygotuj się na wyniki matury – conditional offer wymaga spełnienia progów. Sprawdź przeliczniki matury

Sprawdź też nasze inne przewodniki po brytyjskich uczelniach: Edinburgh, Warwick, Manchester i nasz ogólny przewodnik po studiach w UK. Jeśli rozważasz też egzamin SAT jako dodatkowy element aplikacji, przećwicz na okiro.io. Powodzenia – i może do zobaczenia na Pier Walk w czerwonej todze.

St Andrewsstudia w Szkocjistudia w UKuniwersytet St Andrewsstudia za granicą

Oceń artykuł:

4.9 /5

Średnia 4.9/5 na podstawie 65 opinii.

Powrót do bloga

Umów się na bezpłatną konsultację

Kontakt