Stoisz na dziedzińcu przy rue des Écoles, patrząc na fasadę z XVII-wiecznym herbem wyrzeźbionym w kamieniu. Za plecami masz Panteon, gdzie spoczywa Maria Skłodowska-Curie, Polka, która na tej uczelni zdobyła dwa stopnie naukowe i dwie Nagrody Nobla. Po lewej, przez wąską uliczkę pełną księgarni i kawiarni, gdzie sto lat temu Hemingway pisał swoje pierwsze opowiadania, widać ogród Luksemburski – ulubione miejsce do nauki studentów, którzy wolą czytać Sartre’a pod kasztanowcem niż w bibliotece. Właśnie tu, w sercu Dzielnicy Łacińskiej, od ponad 800 lat bije intelektualne serce Europy.
Kiedy mówimy o „studiach na Sorbonie”, rzeczywistość jest bardziej złożona, i bardziej fascynująca – niż sugeruje sama nazwa. Historyczna Sorbona to budynek. Ale jej dziedzictwo noszą dziś dwie odrębne, światowej klasy instytucje: Sorbonne Université (QS #60, ponad 55 000 studentów, potęga w naukach ścisłych i humanistyce) oraz PSL Research University (#24 w QS, najwyżej notowana uczelnia Francji, federacja elitarnych grandes écoles takich jak ENS, Dauphine i Mines Paris). Obie działają w Paryżu, obie oferują studia za mniej niż 300 EUR rocznie dla obywateli UE, i obie kształcą laureatów Nagrody Nobla z częstotliwością, na którą większość uczelni na świecie nawet nie może liczyć – łącznie ponad 55 Noblistów i medalistów Fieldsa.
W tym przewodniku wyjaśnię ci, czym dokładnie różni się Sorbonne Université od PSL, jak przejść przez francuski system rekrutacyjny Campus France bez zbędnego stresu, ile naprawdę kosztuje życie studenckie w Paryżu (podpowiedź: pełny obiad za 3,30 EUR to nie żart), jakie stypendia są dostępne dla polskich kandydatów, oraz dlaczego Paryż, mimo wizerunku drogiego miasta – jest jednym z najlepszych stosunków jakości do ceny w europejskim szkolnictwie wyższym. Jeśli rozważasz także inne uczelnie w regionie, sprawdź nasze przewodniki po Sciences Po Paris i ETH Zurich.
Sorbonne Université i PSL Paris, kluczowe dane 2025/2026
Źródło: Sorbonne Université, PSL Research University, QS World University Rankings 2025
Rankingi i pozycja akademicka, dwie uczelnie, jedno dziedzictwo
Zanim porównasz Sorbonę z innymi uczelniami w Europie, musisz zrozumieć jedną kluczową rzecz: we Francji dwie instytucje dzielą się dziedzictwem historycznej Sorbony, ale w rankingach figurują osobno – i obie radzą sobie znakomicie.
PSL Research University zajmuje 24. miejsce w QS World University Rankings 2025, co czyni ją najwyżej notowaną uczelnią we Francji, powyżej Sciences Po, HEC Paris czy Polytechnique. W rankingu Times Higher Education 2024 PSL plasuje się na 33. pozycji, a w Shanghai Ranking (ARWU) – w top 40 na świecie. Matematyka PSL (#10 na świecie w QS by Subject) jest jedną z najlepszych na planecie, to nie przesada, to statystyka potwierdzana 12 medalami Fieldsa przyznanymi badaczom związanym z ENS. Fizyka, filozofia, chemia i ekonomia – we wszystkich tych dziedzinach PSL utrzymuje się w europejskiej czołówce.
Sorbonne Université zajmuje 60. miejsce w QS 2025, ale ranking ogólny nie oddaje pełnego obrazu. W Shanghai Ranking, który mocniej waży dorobek badawczy, Sorbonne jest w top 35 na świecie, wyżej niż wiele uczelni z lepszą pozycją w QS. W rankingach dziedzinowych Sorbonne błyszczy: matematyka (#24 na świecie), nauki o Ziemi i morzu (#24), klasyka i historia starożytna (#16), fizyka – w absolutnej czołówce europejskiej. To uczelnia, na której laboratorium Marie Curie odkryła polon i rad, gdzie tradycja grupy matematycznej Bourbaki wciąż kształtuje myślenie o abstrakcyjnej matematyce, i gdzie morzoznawcy z Roscoff prowadzą badania w jednym z najstarszych ośrodków biologii morskiej na kontynencie.
Dla porównania: Sciences Po Paris, lider nauk politycznych w Europie – nie pojawia się w rankingach ogólnych ze względu na wąską specjalizację. Jeśli interesują cię nauki polityczne i stosunki międzynarodowe, to Sciences Po jest twoim celem. Jeśli STEM, humanistyka lub medycyna, Sorbonne i PSL to właściwe adresy. A jeśli rozważasz inne europejskie potęgi naukowe, porównaj z ETH Zurich (QS #7, nauki inżynierskie) czy KU Leuven (QS #61, szeroki profil).
Sorbonne Université vs PSL – wyjaśnienie kluczowej różnicy
To najczęstsze źródło nieporozumień wśród polskich kandydatów, więc wyjaśnijmy to raz na zawsze. Sorbonne Université i PSL to dwie zupełnie odrębne instytucje, choć obie mają korzenie w historycznej Sorbonie i obie działają w Dzielnicy Łacińskiej.
Sorbonne Université powstała w 2018 roku z fuzji dawnego Uniwersytetu Paryż-Sorbona (Paris-IV, humanistyka) i Uniwersytetu Pierre’a i Marii Curie (Paris-VI – nauki ścisłe i medycyna). To ogromna uczelnia publiczna z ponad 55 000 studentów, podzielona na trzy wydziały: Wydział Nauk Ścisłych i Inżynierii (kampus Jussieu, matematyka, fizyka, informatyka, chemia, biologia), Wydział Humanistyczny (kampus Sorbonne w Dzielnicy Łacińskiej – literatura, języki, historia, filozofia, sztuka) oraz Wydział Medyczny (szpitale Pitié-Salpêtrière i Saint-Antoine). Rekrutacja jest stosunkowo otwarta, to klasyczny uniwersytet publiczny, nie elitarna grande école.
PSL (Paris Sciences et Lettres) to federacja 11 prestiżowych szkół wyższych i instytutów badawczych, formalnie utworzona w 2019 roku. W skład PSL wchodzą jedne z najsłynniejszych instytucji akademickich Francji: ENS (École Normale Supérieure) – „fabryka geniuszy”, kształcąca przyszłych naukowców (Sartre, Bourdieu, 15 Noblistów); Université Paris-Dauphine, lider w ekonomii, finansach i zarządzaniu; Mines Paris – elitarna szkoła inżynierska założona w 1783 roku; ESPCI Paris, fizyka i chemia stosowana (tu Curie prowadzili badania); a także konserwatoria muzyczne i teatralne, szkoła filmowa La Fémis i École des Beaux-Arts. Każda szkoła PSL prowadzi osobną rekrutację i jest znacznie bardziej selektywna niż Sorbonne Université.
Kluczowa różnica w praktyce: jeśli interesują cię nauki ścisłe lub humanistyka w klasycznym uniwersyteckim formacie – z dużą liczbą studentów, szeroką ofertą kierunków i względnie otwartą rekrutacją, wybierz Sorbonne Université. Jeśli celujesz w elitarną grande école z małymi grupami, prestiżową selekcją i specyficzną ścieżką kariery (ENS = nauka i dydaktyka, Dauphine = finanse, Mines = inżynieria) – celuj w PSL.
Harmonogram rekrutacji 2026/2027
Sorbonne Université (Campus France/DAP) i szkoły PSL – kluczowe terminy
Źródło: Campus France, Sorbonne Université Admissions, PSL Research University 2025/2026
Rekrutacja krok po kroku – jak dostać się na Sorbonę lub PSL?
Francuski system rekrutacyjny różni się fundamentalnie od brytyjskiego UCAS czy holenderskiego Studielink. Jako kandydat z polską maturą musisz przejść przez Campus France, centralną platformę zarządzaną przez francuskie Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego. To nie jest opcja – procedura Campus France jest obowiązkowa dla wszystkich kandydatów spoza francuskiego systemu edukacji, nawet jeśli jesteś obywatelem UE i nie potrzebujesz wizy.
Proces zaczyna się od rejestracji na portalu Études en France (campusfrance.org), zazwyczaj od listopada roku poprzedzającego planowane rozpoczęcie studiów. Na portalu wypełniasz formularz osobowy, wgrywasz dokumenty (przetłumaczoną maturę z apostille, certyfikaty językowe, CV, list motywacyjny), a następnie wybierasz kierunki. Dla studiów licencjackich (Licence) na uczelniach publicznych – w tym Sorbonne Université, obowiązuje procedura DAP (Demande d’Admission Préalable), w ramach której wskazujesz do 3 kierunków. Deadline DAP zazwyczaj przypada na styczeń–luty.
Po złożeniu dokumentów czeka cię rozmowa weryfikacyjna Campus France – online lub w biurze Campus France Poland w Warszawie. To nie jest egzamin wstępny, ale rozmowa sprawdzająca twoją motywację, znajomość języka i orientację w wybranym kierunku. Odpowiedzi od uczelni przychodzą na portal Études en France między majem a czerwcem.
Dla studiów magisterskich (Master) procedura jest często prostsza, aplikujesz bezpośrednio przez portal uczelni (Mon Master dla Sorbonne Université) lub platformę danej szkoły PSL, z certyfikatem językowym i dokumentami. Wiele programów magisterskich jest anglojęzycznych, co znacząco ułatwia sprawę.
Każda szkoła wchodząca w skład PSL prowadzi osobną rekrutację – i każda jest inna. ENS International Selection obejmuje ocenę dokumentów, egzamin pisemny i rozmowę kwalifikacyjną; przyjmowanych jest około 30 kandydatów międzynarodowych rocznie. Dauphine rekrutuje na licencjat (DEGEAD) bezpośrednio na platformie uczelni dla kandydatów międzynarodowych. Mines Paris rekrutuje głównie na studia inżynierskie na poziomie magisterskim, przez concours lub ścieżkę międzynarodową.
Kluczowe wymagania:
- Polskie świadectwo maturalne, przetłumaczone na francuski (przysięgle) z apostille
- Certyfikat językowy – DELF B2 / DALF C1 dla programów frankofońskich; IELTS 6.5+ / TOEFL 90+ dla anglojęzycznych, przygotuj się z prepclass.io
- List motywacyjny i CV – po francusku (Licence) lub angielsku (Master anglojęzyczny)
- Dobre wyniki maturalne, brak sztywnych progów na Sorbonne, ale dobra średnia jest istotna; PSL (ENS, Dauphine) wymaga wybitnych wyników
- Opłata Campus France – niewielka opłata administracyjna
Pamiętaj: jako obywatel UE nie potrzebujesz wizy studenckiej, wystarczy dowód osobisty lub paszport. Więcej o przeliczaniu polskiej matury znajdziesz w naszym przewodniku o maturze i studiach za granicą.
Wymagania rekrutacyjne, porównanie programów
Polska matura | IB | Język | Selektywność – 6 głównych ścieżek
| Program / Uczelnia | Polska matura | IB | Wymagany język | Selektywność |
|---|---|---|---|---|
| Licence Nauki Ścisłe (Sorbonne) | Dobra średnia, mat./fiz. rozszerzone | 30–34 | DELF B2 (francuski) | Średnia |
| Licence Humanistyka (Sorbonne) | Dobra średnia z humanistycznych | 30–33 | DELF B2 / DALF C1 | Osiągalna |
| Licence Medycyna (Sorbonne) | 85%+ z mat./bio. rozszerzonych | 35–38 | DALF C1 (francuski) | Wysoka |
| ENS International Selection (PSL) | Top 5–10% rocznika + 1–2 lata studiów | 38+ | Angielski lub francuski C1 | Ekstremalnie wysoka |
| Dauphine DEGEAD (PSL) | Mat. rozszerzona 85%+, dobra średnia | 34–37 | DELF B2 (francuski) | Wysoka |
| Master anglojęzyczny (Sorbonne/PSL) | Dyplom licencjata, dobra średnia | n/d | IELTS 6.5+ / TOEFL 90+ | Średnia-wysoka |
Źródło: Campus France, Sorbonne Université, PSL Admissions 2025/2026. Progi orientacyjne, rekrutacja holistyczna, brak sztywnych cut-offów na Sorbonne.
Kierunki studiów – co warto studiować na Sorbonie i w PSL?
Oferta edukacyjna obu uczelni jest ogromna, ale kilka obszarów wyróżnia się szczególnie, zarówno pod względem jakości badań, jak i perspektyw kariery. Poniżej opisuję te, na które warto zwrócić uwagę jako polski kandydat.
Matematyka na Sorbonne Université to jeden z najsilniejszych wydziałów matematycznych na świecie – bezpośredni spadkobierca tradycji grupy Bourbaki, która w XX wieku zrewolucjonizowała abstrakcyjną matematykę. W rankingu QS by Subject matematyka Sorbonne zajmuje 24. miejsce na świecie, a w Shanghai Ranking, jeszcze wyżej. Wydział współpracuje z Instytutem Henri Poincaré i wieloma laboratoriami CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique). Jeśli marzysz o karierze akademickiej w matematyce, Sorbonne jest jednym z najlepszych miejsc na Ziemi – a czesne za cały rok kosztuje mniej niż jeden podręcznik w Princeton.
Fizyka i chemia na Sorbonne mają legendarne korzenie, to tu Marie Curie odkryła polon i rad, a Jean Perrin potwierdził istnienie atomów. Kampus Jussieu na lewym brzegu Sekwany skupia jedne z największych laboratoriów fizycznych i chemicznych w Europie. Program łączy solidne fundamenty teoretyczne z dostępem do infrastruktury badawczej, która jest zwyczajnie niedostępna na większości uczelni. Dla polskich studentów z silną maturą rozszerzoną z fizyki i chemii, Sorbonne oferuje alternatywę dla Imperial College London – przy kosztach niższych o ponad 95%.
ENS (École Normale Supérieure) w ramach PSL to prawdopodobnie najbardziej selektywna uczelnia w Europie, poza Oxford i Cambridge nie ma instytucji o porównywalnej gęstości talentów na metr kwadratowy. ENS kształci przyszłych naukowców, filozofów i intelektualistów – absolwenci to 15 Noblistów, 12 medalistów Fieldsa, i lista premierów Francji. Studenci przyjęci na normaliens (główny program) otrzymują status funkcjonariuszy publicznych i stypendium ~1 300 EUR/miesiąc w zamian za zobowiązanie do pracy w sektorze publicznym przez 10 lat. Międzynarodowi kandydaci mogą aplikować przez International Selection, bez francuskiego concours, ale z rygorystyczną oceną dokumentów, egzaminem pisemnym i rozmową. Przyjmowanych jest około 30 osób rocznie z całego świata.
Dauphine (PSL) to jedyny uniwersytet we Francji z akredytacją EQUIS – co stawia go w lidze europejskich szkół biznesu obok CBS w Kopenhadze czy LSE w Londynie. Specjalizuje się w ekonomii, finansach, zarządzaniu i matematyce stosowanej (w tym aktuariacie i data science). Program licencjacki DEGEAD (Diplôme d’Études en Gestion et Économie Appliquée à la Décision) wymaga silnych wyników z matematyki, ale daje świetne perspektywy w sektorze finansowym w Paryżu, jednym z największych centrów finansowych w Europie.
Mines Paris (PSL) to elitarna grande école d’ingénieurs założona w 1783 roku – starsza niż Polytechnique. Program ingénieur civil (3,5-letnie studia inżynierskie po classes préparatoires lub ścieżce międzynarodowej) obejmuje energetykę, materiały, robotykę, geoinżynierię i data science. Absolwenci Mines trafiają do największych firm inżynierskich i energetycznych we Francji i na świecie, TotalEnergies, EDF, Airbus, Saint-Gobain.
Humanistyka na Sorbonne – filologia klasyczna i nowożytna, historia, filozofia, kontynuuje tradycję, która kształtowała europejską myśl od średniowiecza. Wydział Humanistyczny w budynku Sorbony w Dzielnicy Łacińskiej to miejsce, gdzie wykładali Abelard, Tomasz z Akwinu i Émile Durkheim. Współczesne programy łączą klasyczną erudycję z nowoczesnymi metodami badawczymi. Dla polskich studentów interesujących się studiami kulturowymi w kontekście europejskim, Sorbonne oferuje głębię, której nie znajdziesz w programach anglosaskich.
Top wydziały i szkoły, Sorbonne i PSL
Źródło: QS World University Rankings by Subject 2025, Sorbonne Université, PSL Research University
Koszty studiów i życia w Paryżu
Bądźmy szczerzy, Paryż to jedno z najdroższych miast w Europie. Ale jest tu fundamentalny paradoks, który czyni Sorbonę jedną z najlepszych ofert cenowych wśród uczelni światowej klasy: czesne jest praktycznie zerowe, a francuski system wsparcia studenckiego drastycznie obniża realne koszty życia.
Jako obywatel UE płacisz czesne regulowane przez państwo: 170 EUR/rok na Licence (licencjat), 243 EUR/rok na Master (magister) i 380 EUR/rok na Doctorat (doktorat). Do tego dochodzi obowiązkowa składka studencka CVEC – 103 EUR/rok. To oznacza, że trzyletnie studia licencjackie na jednej z najlepszych uczelni na świecie kosztują mniej niż 820 EUR czesnego, porównaj z ponad 80 000 GBP za trzy lata na Cambridge czy ponad 70 000 GBP na UCL. Wyjątkiem w ekosystemie PSL jest Dauphine, która jako grand établissement pobiera czesne zależne od dochodów rodziny (od 0 do kilku tysięcy EUR rocznie). ENS jest bezpłatna, a studenci-funkcjonariusze (normaliens) otrzymują stypendium.
Gdzie tkwi haczyk? W kosztach życia. Realistyczny miesięczny budżet studenta w Paryżu to 1 000–1 500 EUR (4 350–6 530 PLN), ale inteligentne korzystanie z francuskiego systemu wsparcia może obniżyć tę kwotę znacząco. Zakwaterowanie to największy wydatek: rezydencje CROUS (odpowiednik polskich akademików) kosztują 250–550 EUR/miesiąc, pokój prywatny w centrum – 600–900 EUR, na przedmieściach, 450–700 EUR. Kluczowy element: APL (Aide Personnalisée au Logement) – państwowy dodatek mieszkaniowy, na który kwalifikuje się każdy student w Paryżu, niezależnie od obywatelstwa. APL pokrywa od 50 do 200 EUR miesięcznie w zależności od czynszu i dochodów.
Wyżywienie to kolejny obszar, w którym francuski system zaskakuje. Restauracje uniwersyteckie CROUS, tzw. restos U – serwują pełny obiad (danie główne, przystawka, deser, pieczywo) za 3,30 EUR. To nie literówka, za mniej niż cenę kawy w centrum Paryża dostajesz ciepły posiłek. W Paryżu działa kilkadziesiąt takich restauracji, wiele w bezpośrednim sąsiedztwie kampusów. Transport kosztuje ~44 EUR/miesiąc dzięki karcie Imagine R (roczna karta studencka na całe metro, RER, autobusy i tramwaje paryskie). Velib’ – rower miejski, to 37 EUR/rok dla studentów.
Kolejna oszczędność: ubezpieczenie zdrowotne jest bezpłatne. Każdy student we Francji jest automatycznie objęty Sécurité Sociale – publicznym systemem ubezpieczeń zdrowotnych pokrywającym ~70% kosztów leczenia. Dodatkowe mutuelle (ubezpieczenie uzupełniające) kosztuje 10–50 EUR/miesiąc, ale nie jest obowiązkowe.
Roczny koszt studiów – Sorbonne/PSL vs alternatywy
Czesne + koszty życia dla studentów z UE (rok akademicki 2025/2026)
Źródło: oficjalne strony uczelni 2025/2026. Koszty życia – szacunki uśrednione. 1 EUR ≈ 4,35 PLN, 1 GBP ≈ 1,17 EUR, 1 CHF ≈ 1,05 EUR (styczeń 2026).
Stypendia i wsparcie finansowe
Bądźmy realistami, przy czesnym poniżej 300 EUR rocznie głównym wyzwaniem finansowym nie są opłaty za studia, ale koszty życia w Paryżu. Na szczęście francuski system oferuje kilka poważnych źródeł wsparcia, a do tego dochodzą opcje specyficznie dla polskich studentów.
Stypendia CROUS (bourses sur critères sociaux) to główna forma wsparcia finansowego we Francji. Studenci z UE – w tym Polacy, mogą aplikować na podstawie dochodów rodziny. Kwota wynosi od 0 (samo zwolnienie z czesnego i CVEC) do ~6 300 EUR/rok na najwyższym progu. Studenci z niskimi dochodami otrzymują dodatkowe zwolnienie z opłat mieszkaniowych w CROUS. Wniosek składasz przez DSE (Dossier Social Étudiant) na stronie messervices.etudiant.gouv.fr – proces trzeba rozpocząć wiosną roku poprzedzającego studia.
Stypendium Eiffel Excellence to jedno z najbardziej prestiżowych stypendiów rządu francuskiego, skierowane do wybitnych studentów międzynarodowych. Na poziomie Master: ~1 180 EUR/miesiąc plus pokrycie kosztów podróży, ubezpieczenia i zakwaterowania. Na poziomie Doctorat: ~1 700 EUR/miesiąc. Zasada jest taka: nie aplikujesz bezpośrednio, to uczelnia nominuje cię po przyjęciu na program. Rocznie przyznawanych jest około 400 stypendiów ze wszystkich krajów świata, więc konkurencja jest realna, ale osiągalna.
Szkoły PSL mają własne systemy wsparcia. ENS – studenci przyjęci na normaliens otrzymują stypendium ~1 300 EUR/miesiąc przez 4 lata (w zamian za zobowiązanie służby publicznej). Sorbonne Université oferuje program MIEM (Masters Internationaux) ze stypendiami dla międzynarodowych studentów magisterskich. Dauphine ma system stypendialny oparty na kryteriach socjalnych i akademickich.
Z polskiej strony warto sprawdzić NAWA (Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej), programy mobilności studenckiej. Erasmus+ – wiele programów Sorbonne i PSL uczestniczy w wymianie, więc jeśli rozpoczniesz studia w Polsce, możesz spędzić semestr lub rok na Sorbonie w ramach Erasmus. Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości (FEP) oferuje stypendia dla polskich studentów za granicą. Do egzaminów językowych (IELTS, TOEFL, DELF) przygotuj się z prepclass.io, platforma oferuje pełne testy próbne z feedbackiem AI.
Sorbonne Université vs Sciences Po Paris vs ETH Zurich
Trzy europejskie potęgi akademickie, kluczowe różnice dla polskich kandydatów
| Kryterium | Sorbonne Université | Sciences Po Paris | ETH Zurich |
|---|---|---|---|
| Ranking QS 2025 | #60 (ARWU top 35) | n/d (specjalizacja) | #7 |
| Silne strony | Matematyka, fizyka, chemia, medycyna, humanistyka | Nauki polityczne, stosunki międzynarodowe, prawo | Inżynieria, informatyka, nauki ścisłe |
| Czesne (UE) | 170 EUR/rok | ~0–15 400 EUR/rok (wg dochodów) | ~1 460 CHF/rok |
| Koszty życia (mies.) | 1 000–1 500 EUR | 1 000–1 500 EUR | 1 600–2 000 CHF |
| Język studiów (Licence) | Głównie francuski | Francuski + angielski | Niemiecki (1–2 rok), angielski (3 rok) |
| Programy anglojęzyczne (Master) | Kilkadziesiąt programów | Większość programów | Większość programów |
| Selektywność | Średnia (Licence), wysoka (Master) | Wysoka (~15–20%) | Otwarta rekrutacja, wysoki odsiew |
| Liczba studentów | ~55 000 | ~14 000 | ~24 000 |
| Atmosfera | Duży uniwersytet, Dzielnica Łacińska, intelektualna | Elitarna, międzynarodowa, polityczna | Techniczna, intensywna, alpejska |
| Najlepszy dla | STEM, humanistyka, medycyna | Nauki polityczne, prawo, public policy | Inżynieria, informatyka, nauki ścisłe |
Źródło: QS Rankings 2025, oficjalne strony uczelni, dane za rok 2025/2026
Życie studenckie w Paryżu – Dzielnica Łacińska i nie tylko
Paryż nie jest miastem, które trzeba przedstawiać, ale Paryż widziany oczami studenta to zupełnie inne doświadczenie niż Paryż z folderów turystycznych. Zacznijmy od miejsca, w którym spędzisz najwięcej czasu: Quartier Latin (Dzielnica Łacińska, 5. i 6. arrondissement), historyczna dzielnica studencka, której nazwa pochodzi od łaciny używanej przez studentów na ulicach od XIII wieku. Tu znajdują się kampusy Sorbonne Université i większości szkół PSL – i tu, między wąskimi uliczkami pełnymi księgarni, kawiarni i niedrogich restauracji, toczy się prawdziwe życie akademickie.
Jardin du Luxembourg to ogród, który zastępuje ci bibliotekę w ciepłe dni, setki studentów siedzi tu z laptopami i książkami na metalowych krzesłach ustawionych pod kasztanowcami. Panteon – gdzie spoczywa Marie Curie, jest dosłownie za rogiem. Shakespeare and Company, legendarna anglojęzyczna księgarnia, w której nocowali Hemingway i Fitzgerald, stoi nad Sekwaną w odległości spaceru od kampusu. Bibliothèque Sainte-Geneviève – jedna z najpiękniejszych bibliotek na świecie, jest otwarta do późna i oferuje atmosferę, w której nawet odrabianie zadań domowych wydaje się intelektualnym przywilejem.
Restauracje uniwersyteckie CROUS – „restos U”, to fenomen, którego nie znajdziesz w żadnym anglosaskim systemie edukacyjnym. Za 3,30 EUR dostajesz pełny obiad: danie główne, przystawka, deser i pieczywo. W Paryżu działa kilkadziesiąt takich punktów, w tym bezpośrednio przy kampusach Jussieu i Sorbonne. Studenci z niskimi dochodami płacą jeszcze mniej – nawet 1 EUR za posiłek. To nie charytatywna zupa, to polityka państwa, które uważa, że głodny student nie jest efektywnym studentem.
Cité Internationale Universitaire de Paris w 14. arrondissement to unikalne miejsce na mapie studenckiego Paryża – kompleks z 43 domami studenckimi reprezentującymi różne kraje, w tym Maison de la Pologne (Dom Polski). Pokoje od ~500 EUR/miesiąc z APL. Cité to nie tylko zakwaterowanie, to centrum kulturalne z wydarzeniami, wystawami, koncertami i debatami. Jeśli szukasz międzynarodowej społeczności w ramach studenckiego budżetu, to jedno z najlepszych miejsc w Paryżu.
Muzea w Paryżu są bezpłatne dla studentów z UE poniżej 26 lat – Luwr, Musée d’Orsay, Centre Pompidou, Musée Rodin. Bilety studenckie do opery, teatru i kina kosztują 5–10 EUR. Sport: kampusy mają własne obiekty sportowe, a miejskie baseny kosztują 3 EUR. Studenci z UE mogą legalnie pracować bez ograniczeń (bez pozwolenia na pracę). Minimalna stawka SMIC we Francji wynosi ~11,88 EUR/h brutto (2026), co przy 20 godzinach tygodniowo daje ~950 EUR/miesiąc, wystarczająco, by pokryć większość kosztów życia. Popularne prace: korepetycje (12–25 EUR/h), gastronomia, asystentury na uczelni (monitorat), staże (stages), które we Francji są często obligatoryjne na wielu kierunkach i płatne.
Bądźmy szczerzy o minusach: Paryż jest drogi (szczególnie zakwaterowanie), francuski system biurokracji potrafi frustrować, a zimowe miesiące bywają szare i deszczowe. Znalezienie mieszkania jest trudne – zacznij szukać natychmiast po akceptacji. Ale jeśli szukasz miasta, które jednocześnie kształci, inspiruje i zmienia sposób myślenia, Paryż jest w kategorii, w której rywalizują z nim może trzy–cztery inne miejsca na świecie.
Gdzie trafiają absolwenci Sorbonne i PSL?
Kluczowe sektory zatrudnienia i przykładowi pracodawcy
Źródło: Sorbonne Université Career Services, PSL Insertion Professionnelle 2024/2025. Dane orientacyjne na podstawie ankiet absolwentów.
Najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie, twoja droga do Sorbony
Studia na Sorbonne Université lub w jednej ze szkół PSL to szansa na edukację na światowym poziomie – w jednym z najpiękniejszych i najbardziej inspirujących miast na Ziemi, za cenę, która jest absurdalnie niska w porównaniu z uczelniami o podobnej reputacji. Trzyletnie studia licencjackie za mniej niż 820 EUR czesnego, pełne obiady za 3,30 EUR, bezpłatne muzea, darmowe ubezpieczenie zdrowotne i możliwość pracy bez ograniczeń – to nie jest oferta, którą można łatwo zignorować.
Głównym wyzwaniem jest znajomość francuskiego na poziomie Licence, biurokracja Campus France i koszty życia w Paryżu. Ale jeśli podejdziesz do procesu z planem, zaczniesz uczyć się francuskiego odpowiednio wcześnie, przygotujesz dokumenty bez pośpiechu i realistycznie zabudujesz budżet – Sorbona jest w twoim zasięgu.
Następne kroki:
- Sprawdź wymagania językowe, jeśli celujesz w Licence, zacznij naukę francuskiego teraz (DELF B2 to minimum). Jeśli wolisz angielski, szukaj programów Master na sorbonne-universite.fr i psl.eu
- Zarejestruj się w Campus France – portal campusfrance.org, biuro Campus France Poland w Warszawie. Zacznij od listopada roku przed planowanymi studiami
- Przygotuj certyfikaty językowe, DELF/DALF (francuski), IELTS/TOEFL (angielski) – skorzystaj z prepclass.io do przygotowania egzaminów z feedbackiem AI
- Zbadaj stypendia, Eiffel Excellence, CROUS, NAWA, Erasmus+
- Porównaj opcje – Sciences Po Paris, ETH Zurich, CBS Kopenhaga, TOEFL vs IELTS, przeliczanie polskiej matury
Paryż czeka. Sorbona czeka. Twoja kolej.
Ostatnia aktualizacja: 8 lutego 2026. Informacje o wymaganiach, kosztach i terminach mogą się zmieniać, zawsze weryfikuj na oficjalnych stronach uczelni: sorbonne-universite.fr i psl.eu.