Studia we Włoszech – Bocconi, Polimi, Sapienza, Bolonia, Padova 2026

Siedzisz na schodach Piazza della Signoria we Florencji, wokół ciebie mieszają się turystyczne głosy z pięciu kontynentów, a twój kolega z Bolonii tłumaczy ci, że jego roczne czesne wynosi dokładnie 156 euro – bo włoski system publiczny nalicza opłaty na podstawie dochodu rodziny, a jego rodzice są nauczycielami. Popijasz espresso za 1,20 EUR (stojąc przy barze, jak prawdziwy Włoch; siedzenie kosztuje dwa razy tyle) i zastanawiasz się, dlaczego w Polsce nikt ci nie powiedział, że najstarsze uniwersytety w Europie oferują edukację za ułamek ceny polskich uczelni prywatnych. To nie jest fikcja – to codzienność setek tysięcy studentów we Włoszech.

Włochy to absolutny game-changer dla polskich maturzystów szukających studiów za granicą. Łączą coś, czego żaden inny kraj w Europie nie oferuje w takim pakiecie: czesne od 0 do 4 000 EUR rocznie na uczelniach publicznych (dzięki systemowi ISEE opartemu na dochodach), rosnącą liczbę programów anglojęzycznych, uczelnie z wielowiekową tradycją akademicką i, nie ma co ukrywać – styl życia, w którym obiad trwa dwie godziny, aperitivo zaczyna się o 18:00, a słowo “stres” ma zupełnie inne znaczenie niż w Warszawie czy Londynie. Jeśli szukasz jakościowej edukacji w rozsądnej cenie, z SAT jako przepustką na najlepsze uczelnie, Włochy powinny być wysoko na twojej liście.

W tym przewodniku przeprowadzę cię przez sześć uczelni, które oferują najciekawsze opcje dla polskich kandydatów: Bocconi (prestiżowy biznes w Mediolanie), Politecnico di Milano (czołowa politechnika Europy), Sapienza (największy uniwersytet Włoch w Rzymie), Università di Bologna (najstarsza uczelnia świata), Padova (perła Veneto) i Università Cattolica del Sacro Cuore (największy prywatny uniwersytet Europy). Pokażę ci system ISEE, egzaminy TOLC, roli SAT w rekrutacji, koszty życia w poszczególnych miastach i – przede wszystkim; dlaczego Włochy to prawdopodobnie najlepsza relacja jakości do ceny w europejskim szkolnictwie wyższym.

Rankingi i pozycja Włoch w europejskim szkolnictwie wyższym

Włochy mają coś, czego nie ma żaden inny kraj w Europie – najdłuższą nieprzerwaną tradycję akademicką na świecie. Università di Bologna (założona w 1088) jest dosłownie Alma Mater wszystkich uniwersytetów. Ale tradycja to nie jedyny argument; współczesne włoskie uczelnie regularnie pojawiają się w czołówce światowych rankingów, często wyprzedzając instytucje z budżetami dziesięciokrotnie większymi.

W rankingu QS World University Rankings 2025 Politecnico di Milano zajmuje pozycję 111 na świecie, a w kategorii inżynieria i technologia – top 20 globalnie. To stawia Polimi wyżej niż wiele uczelni brytyjskich i amerykańskich pobierających 30 000–50 000 EUR czesnego rocznie. Bocconi w kategorii Business & Management plasuje się w top 15 w Europie; na równi z LSE i tuż za Cambridge, ale za ułamek ich ceny. Università di Bologna i Sapienza konsekwentnie zajmują pozycje w top 150 na świecie, a Padova (założona w 1222, gdzie wykładał Galileusz) jest w top 250 QS.

To, co naprawdę wyróżnia Włochy, to stosunek jakości do ceny. Porównaj: Imperial College London za inżynierię bierze ponad 38 000 GBP rocznie, ETH Zurich – choć tanie jak na Szwajcarię; wciąż kosztuje 1 460 CHF/rok plus zurychskie koszty życia. Polimi? Maksimum 3 726 EUR rocznie, a z systemem ISEE wielu polskich studentów płaci poniżej 1 000 EUR. Na Sapienzie czy Bolonii – często dosłownie zerowe czesne. Dodaj do tego koszty życia o 30–50% niższe niż w Londynie, Zurychu czy Amsterdamie, i otrzymujesz ofertę, której matematyka jest po prostu nie do pobicia.

Włoskie uczelnie mają też unikalną cechę; są zaskakująco otwarte rekrutacyjnie. Podczas gdy Oxford przyjmuje 15% kandydatów, a UCL – 40%, włoskie uczelnie publiczne mają wskaźniki przyjęć na poziomie 50–80%. Nie oznacza to niskiej jakości; oznacza to, że włoski system wierzy w selekcję w trakcie studiów (egzaminy są trudne, a wskaźnik ukończenia to około 55%), a nie na etapie rekrutacji.

Rekrutacja krok po kroku – system TOLC i rola SAT

Włoski system rekrutacyjny na uczelnie publiczne opiera się na egzaminach TOLC (Test OnLine CISIA) – to standardowe testy wstępne organizowane przez konsorcjum CISIA, które zdaje się online lub w centrach egzaminacyjnych. Istnieje kilka wariantów: TOLC-I (inżynieria; matematyka, logika, nauki ścisłe), TOLC-E (ekonomia i nauki społeczne), TOLC-S (nauki przyrodnicze), TOLC-SU (humanistyczne) i TOLC-F (farmacja). Każdy wariant testuje inne kompetencje, ale format jest podobny – pytania wielokrotnego wyboru, ograniczony czas, wynik od 0 do 50 punktów.

Dla polskich maturzystów istnieje jednak znacznie wygodniejsza opcja: SAT jako alternatywa TOLC. Wiele włoskich uczelni publicznych akceptuje wynik SAT zamiast TOLC na programach anglojęzycznych. To ogromne ułatwienie – zamiast zdawać test w języku włoskim (TOLC-I i TOLC-E mają wersje angielskie, ale są mniej popularne), możesz po prostu przesłać wynik SAT uzyskany na standardowym egzaminie CollegeBoard. Ćwicz SAT na okiro.io – platforma oferuje pełne testy próbne z analizą wyników, co pozwala systematycznie podnosić rezultat.

Progi SAT na włoskich uczelniach to jedne z najniższych w Europie. Università di Bologna akceptuje od 950 punktów, najniższy próg w całej Europie. Sapienza w Rzymie – od 960 punktów. Politecnico di Milano wymaga 1 240 punktów (620 z każdej sekcji). Padova przyjmuje od 1 000 punktów. Jedynym wyjątkiem jest Bocconi, gdzie formalne minimum to 1 040, ale realistyczna średnia przyjętych wynosi 1 400–1 450, to poziom porównywalny z Oxfordem.

Poza SAT/TOLC, potrzebujesz:

1. Świadectwo maturalne – przetłumaczone przysięgle na język włoski lub angielski (zależy od uczelni)
2. Certyfikat językowy – IELTS 6.0+ lub TOEFL iBT 80+ na większości uczelni publicznych; Bocconi wymaga IELTS 6.5+ lub TOEFL 93+. Przygotuj się z prepclass.io – platforma ma pełne testy próbne TOEFL i IELTS z feedbackiem AI
3. Dichiarazione di Valore lub Attestato di comparabilità; dokument potwierdzający równoważność twojego wykształcenia, wydawany przez włoską ambasadę lub CIMEA
4. Wniosek ISEE (uczelnie publiczne) – konieczny do naliczenia czesnego na podstawie dochodu

Pamiętaj o przeliczaniu wyników polskiej matury; nasz osobny przewodnik wyjaśnia, jak twoje wyniki przekładają się na systemy zagraniczne.

Kierunki studiów – co warto studiować we Włoszech?

Włoskie uczelnie oferują ponad 600 programów anglojęzycznych na poziomie licencjatu i magistra – i ta liczba rośnie co roku. Ale nie o ilość tu chodzi. Kluczowe pytanie brzmi: w czym Włochy są naprawdę najlepsze? Odpowiedź: w inżynierii i designie, ekonomii i biznesie, humanistyce i sztukach pięknych oraz naukach przyrodniczych. W tych dziedzinach włoskie uczelnie konkurują z absolutną światową czołówką.

Politecnico di Milano; inżynieria i design na światowym poziomie. Polimi to uczelnia, która regularnie kształci inżynierów trafiających do Ferrari, Lamborghini, Pirelli, Enel, STMicroelectronics i włoskich oddziałów McKinsey. Program Engineering of Computing Systems jest jednym z najlepszych w Europie – absolwenci trafiają do Google, Amazon, Microsoft i startupów technologicznych z Mediolanu. Architecture & Design na Polimi to top 10 na świecie w rankingu QS; Mediolan jest obok Londynu i Tokio globalnym centrum designu. Programy inżynierskie prowadzone są po angielsku od pierwszego semestru, a Polimi oferuje programy Double Degree z uczelniami takimi jak TU Munich, EPFL i Tsinghua University.

Università Bocconi – europejski Harvard biznesu. Bocconi to marka, która w świecie finansów i konsultingu europejskiego nie wymaga przedstawienia. Program International Economics and Management (BIEM) jest flagowym kierunkiem anglojęzycznym; łączy ekonomię, finanse, zarządzanie i ilościowe metody analizy w programie, który swoją intensywnością przypomina amerykańskie szkoły Ivy League. Średni wynik SAT przyjętych na Bocconi to 1 400–1 450 – porównywalny z Oxfordem czy Cambridge. Absolwenci Bocconi trafiają masowo do Goldman Sachs, McKinsey, Bain i JP Morgan. Czesne jest wyższe niż na uczelniach publicznych (5 800–14 000 EUR rocznie, zależnie od dochodu), ale Bocconi oferuje hojne stypendia merit-based pokrywające do 100% kosztów.

Università di Bologna; Alma Mater Studiorum. Najstarsza uczelnia świata (założona w 1088) nie żyje samą historią. Bologna ma jeden z najsilniejszych w Europie programów w zakresie nauk politycznych, prawa, filologii i ekonomii. Anglojęzyczny Business and Economics (kampus w Rimini) i Genomics to programy przyciągające coraz więcej studentów międzynarodowych. Bologna akceptuje SAT od zaledwie 950 punktów – najniższy próg w Europie. Samo miasto Bolonia jest legendarnym miejscem studenckim; 25% populacji to studenci, co tworzy atmosferę, jakiej nie znajdziesz w żadnym innym mieście Włoch.

Sapienza Università di Roma – kolos z Wiecznego Miasta. Sapienza to największy uniwersytet we Włoszech (ponad 110 000 studentów) i jeden z największych w Europie. Numer jeden na świecie w klasykach i archeologii (QS), silna pozycja w fizyce (współtwórcy badań przy CERN) i rosnąca oferta programów anglojęzycznych; Applied Computer Science and AI, Economics, Philosophy and AI. SAT od 960 punktów i czesne od zera sprawiają, że Sapienza to jedna z najbardziej dostępnych uczelni z top 150 QS na świecie. A kampus w dzielnicy San Lorenzo – otoczony tratoriami, barami i historycznymi kościołami, to włoskie życie studenckie w czystej formie.

Università di Padova – galileuszowska tradycja badawcza. Padova (założona w 1222) to uczelnia, na której wykładał Galileusz i gdzie Kopernik uzyskał doktorat z prawa kanonicznego. Dzisiaj Padova zajmuje top 250 QS i jest silna w medycynie, inżynierii, naukach przyrodniczych i psychologii. Anglojęzyczne programy rosną; Molecular Biology, Astronomy, Computer Engineering przyciągają studentów z całego świata. Padova jest znacznie tańsza od Mediolanu, a samo miasto – z arkadowymi uliczkami, Prato della Valle (jednym z największych placów w Europie) i bliskością Wenecji (30 minut pociągiem), jest urokliwe.

Università Cattolica del Sacro Cuore – największa prywatna uczelnia Europy. Cattolica z kampusami w Mediolanie, Rzymie, Brescii i Piacenzie to uczelnia o ponad 100-letniej tradycji, specjalizująca się w ekonomii, medycynie, naukach politycznych i komunikacji. Czesne jest wyższe niż na uczelniach publicznych (3 500–8 500 EUR/rok), ale wciąż ułamek ceny uczelni brytyjskich. Główny kampus w Mediolanie, w dawnym klasztorze z krużgankami zaprojektowanymi przez Bramantego – jest jednym z najpiękniejszych miejsc akademickich w Europie.

Koszty studiów i życia – dlaczego Włochy to finansowy game-changer

To jest sekcja, w której Włochy zaczynają wyglądać jak legalny hack europejskiego systemu edukacji. Włoskie uczelnie publiczne stosują system ISEE (Indicatore della Situazione Economica Equivalente); czesne nie jest stałe, lecz naliczane na podstawie dochodu i majątku twojej rodziny. Dla polskich studentów – których rodziny mają zazwyczaj dochody niższe niż włoska średnia, oznacza to bardzo niskie lub zerowe czesne.

Jak to działa w praktyce? Składasz wniosek o ISEE parificato (wersja dla studentów zagranicznych) w jednym z włoskich centrów CAF (Centri di Assistenza Fiscale) lub online. Potrzebujesz dokumentów dochodowych rodziców przetłumaczonych na włoski. Na podstawie ISEE uczelnia przypisuje cię do przedziału opłat:

• ISEE do 13 000 EUR – czesne: 0–200 EUR/rok (praktycznie za darmo)
• ISEE 13 000–30 000 EUR, czesne: 200–1 500 EUR/rok
• ISEE 30 000–50 000 EUR – czesne: 1 500–2 500 EUR/rok
• ISEE powyżej 50 000 EUR, czesne: 2 500–4 000 EUR/rok (maksimum)

Większość polskich rodzin o średnich dochodach (np. oboje rodzice zarabiają łącznie 8 000–12 000 PLN netto) kwalifikuje się do przedziałów 0–1 500 EUR rocznie. Porównaj to z LSE za 24 000 GBP, Warwickiem za 28 000 GBP czy nawet KU Leuven za 1 000 EUR – Włochy wygrywają matematycznie niemal w każdym scenariuszu.

Koszty życia we Włoszech różnią się znacząco między miastami; Mediolan jest zdecydowanie najdroższy, Rzym umiarkowany, a Bolonia, Padova i Turyn – zaskakująco przystępne jak na zachodnioeuropejskie standardy.

Szczegółowy rozkład miesięcznych kosztów w poszczególnych miastach wygląda następująco. Mediolan (Polimi, Bocconi, Cattolica) jest zdecydowanie najdroższy; pokój w mieszkaniu współdzielonym kosztuje 500–750 EUR, jedzenie 200–350 EUR, transport studencki 22 EUR (Milano Card), łącznie 850–1 150 EUR miesięcznie. Rzym (Sapienza) jest nieco tańszy – pokój 400–650 EUR, jedzenie 200–300 EUR, transport 22–35 EUR, łącznie 750–1 000 EUR. Bolonia, prawdziwe miasto studenckie – oferuje pokoje za 350–550 EUR, jedzenie za 200–300 EUR i transport za 27 EUR; łącznie 650–900 EUR. Padova jest jeszcze tańsza, pokój za 300–500 EUR, łącznie 600–850 EUR miesięcznie.

Kluczowa wskazówka: we Włoszech gotowanie w domu jest nie tylko tańsze, ale też kulturowo normalne i przyjemne. Mercato rionale (lokalne targowiska) oferują świeże warzywa, owoce i sery za ułamek cen supermarketów. Obiad w studenckiej mensa (stołówka uczelniana) kosztuje 2–5 EUR – pełny posiłek z primo, secondo, contorno i owocem. To nie jest żart; za cenę jednego obiadu w Londynie zjesz pięć obiadów w mensa w Bolonii.

Stypendia – DSU, merit-based i opcje dla Polaków

Włochy oferują rozbudowany system wsparcia finansowego dla studentów, zwłaszcza tych z niskimi dochodami. Kluczowy program to DSU (Diritto allo Studio Universitario) – system regionalnych stypendiów zarządzanych przez agencje takie jak ER-GO (Emilia-Romania, czyli Bolonia), DiSCo (Lacjum, czyli Rzym), EDISU (Piemont), EDiSU Pavia, ARDISS (Friuli) i inne. Polscy studenci, jako obywatele UE – mogą ubiegać się o DSU na dokładnie tych samych zasadach co Włosi.

Co obejmuje stypendium DSU? To pakiet, nie pojedyncza kwota:

• Całkowite zwolnienie z czesnego (esonero totale)
• Grant na koszty życia: 2 000–5 500 EUR/rok, zależnie od regionu i kategorii (czy mieszkasz poza domem, czy dojeżdżasz)
• Darmowe zakwaterowanie w akademiku (casa dello studente), w miarę dostępności miejsc
• Darmowe posiłki w mensa lub karnet obiadowy za symboliczną opłatę
• Zniżki na transport, materiały i sport

Kryteria przyznania DSU opierają się na ISEE (próg różni się między regionami – typowo ISEE poniżej 24 000–26 000 EUR) oraz na wynikach akademickich (musisz zaliczać określoną liczbę punktów ECTS rocznie, by utrzymać stypendium). Dla polskich studentów z rodzinami o średnich dochodach szanse na DSU są realne, kluczowe jest terminowe złożenie wniosku (zazwyczaj lipiec–sierpień).

Bocconi ma odrębny system: oferuje stypendia merit-based (ISU Bocconi) pokrywające do 100% czesnego + grant na życie do 5 200 EUR/rok. Na Bocconi około 20% studentów otrzymuje jakąś formę wsparcia finansowego. Polimi oferuje stypendia za wyniki (DSU Polimi + Collegi di Merito), a Bologna – Unibo Action 1 i Action 2 dla studentów spoza Włoch.

Zewnętrzne opcje dla polskich studentów: program NAWA (Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej) oferuje granty na studia za granicą, a Erasmus+ Mundus; stypendia na wspólne programy magisterskie. Warto też sprawdzić lokalne fundacje i organizacje polonijne we Włoszech.

Życie studenckie we Włoszech – dolce vita po włosku

Włochy to kraj, w którym życie studenckie nie jest oddzielnym światem od “prawdziwego” życia – jest jego integralną częścią. Nie ma tu zamkniętych kampusów w stylu Oxbridge ani sterylnych parków akademickich. Włoskie uczelnie są wplecione w tkankę miejską: budynek wydziału mieści się przy placu, gdzie babcie piją kawę, a tratoria obok biblioteki serwuje pasta e fagioli za 6 EUR. Ta integracja z miastem oznacza, że od pierwszego dnia jesteś częścią włoskiego życia, nie obserwujesz go zza muru.

Bolonia jest prawdopodobnie najlepszym miastem studenckim we Włoszech – i jednym z najlepszych w Europie. 25% populacji to studenci, co tworzy unikalną atmosferę: portyki (arkadowe uliczki ciągnące się 40 km przez miasto), Piazza Maggiore jako naturalny punkt spotkań, Via Zamboni (ulica wydziałów, barów i księgarni), targ na Mercato delle Erbe, i legendarny ragù bolognese; tagliatelle al ragù (nigdy nie mów “spaghetti bolognese” we Włoszech, jeśli nie chcesz zostać wykluczony z towarzystwa). Bolonia ma też najsilniejszą scenę polityczną i artystyczną wśród włoskich miast studenckich – murale, koncerty, debaty, manifestacje. To miasto, które tętni energią.

Mediolan oferuje zupełnie inny klimat; to europejska stolica mody, designu i biznesu, bardziej kosmopolityczna i dynamiczna niż reszta Włoch. Studenci Polimi i Bocconi żyją w tempie, które bardziej przypomina Londyn niż włoskie stereotypy. Navigli (dzielnica kanałów) to epicentrum aperitivo – od 18:00 bary serwują Spritza i Negroni z darmowymi przekąskami (buffet aperitivo za 8–12 EUR to de facto obiadokolacja). Weekendy spędza się w Brera (artystyczna dzielnica), na wystawach w Fondazione Prada, albo na jednodniowych wypadach nad Lago di Como (godzina pociągiem).

Rzym nie wymaga przedstawienia; Sapienza jest otoczona dosłownie najgęstszą koncentracją zabytków na metr kwadratowy w zachodnim świecie. Studencka dzielnica San Lorenzo – tuż za murami kampusu; to tanie bary, pizzerie al taglio (pizza na kawałki za 2–3 EUR), street art i koncerty w centri sociali. Trastevere po drugiej stronie Tybru to wieczorne aperitivo z widokiem na kopuły kościołów. A w weekendy – plaże w Ostii (30 minut metrem) albo Neapol (godzina pociągiem Frecciarossa).

Włoska kultura studencka ma kilka unikalnych cech, które warto znać. Mensa, uczelniana stołówka – to instytucja. Pełny obiad (primo, secondo, contorno, frutta, acqua) kosztuje 2–5 EUR z kartą studencką. Aperitivo, rytuał popołudniowego drinka z przekąskami – to włoski odpowiednik skandynawskiego Fredagsbaren, tyle że codziennie i pod gołym niebem. Festa di laurea, tradycja celebracji ukończenia studiów – to najbardziej włoska rzecz, jaką zobaczysz: absolwent w wieńcu laurowym, przyjaciele czytają żartobliwe przemówienia, a cała rodzina piknikuje na placu.

Polacy we Włoszech stanowią rosnącą społeczność; według danych MIUR studiuje tu ponad 3 000 polskich studentów, głównie w Mediolanie, Bolonii i Rzymie. Grupy na Facebooku (“Polacy w Mediolanie”, “Studenci polscy we Włoszech”) są aktywne i pomocne przy szukaniu mieszkań i załatwianiu formalności.

Perspektywy po włoskich uczelniach

Warto być szczerym: włoski rynek pracy nie jest łatwy. Włochy mają jedno z najwyższych bezroboci wśród młodych w Europie Zachodniej (ok. 22% dla grupy 15–24 lata). Ale – i to jest kluczowe; absolwenci najlepszych uczelni są z tego wyłączeni. Absolwenci Polimi mają wskaźnik zatrudnienia 94% w ciągu roku od ukończenia studiów (dane AlmaLaurea 2024). Absolwenci Bocconi – ponad 95%. Te uczelnie to “target schools” dla największych włoskich i międzynarodowych pracodawców.

Kluczowa informacja dla polskich studentów: po ukończeniu studiów we Włoszech, jako obywatel UE – masz pełne prawo do pracy bez dodatkowych pozwoleń. Mediolan jest zdecydowanie najlepszym miejscem do startu kariery we Włoszech; tu mieści się włoska giełda (Borsa Italiana), siedziby banków (UniCredit, Intesa Sanpaolo), firm konsultingowych (McKinsey Mediolan to jedno z największych biur w Europie) i branży mody i luksusu. Wiele osób po studiach we Włoszech przenosi się też do Londynu, Zurychu, Frankfurtu czy Amsterdamu – włoski dyplom z top uczelni jest ceniony w całej Europie.

Jeśli przygotowujesz się do aplikacji, ćwicz egzaminy na prepclass.io (TOEFL/IELTS z AI feedbackiem) i na okiro.io (SAT – kluczowy na Polimi, Bocconi i uczelniach publicznych). Sprawdź też nasz przewodnik po wynikach SAT na studia w Europie – porównanie progów w różnych krajach.

Podsumowanie – Włochy to najlepszy stosunek jakości do ceny w Europie

Włochy to kraj, który łączy coś, czego nie znajdziesz nigdzie indziej w Europie w takim pakiecie: uczelnie z globalnych rankingów top 200, czesne od zera dla obywateli UE, rosnącą ofertę programów anglojęzycznych i styl życia, w którym espresso kosztuje 1,20 EUR, obiad w mensa 3 EUR, a słońce świeci 300 dni w roku. Jeśli twój budżet nie pozwala na 25 000 GBP rocznie za studia w UK, ale chcesz dyplomu, który otworzy ci drzwi w Goldman Sachs, McKinsey czy Ferrari, Włochy to odpowiedź.

Dla polskich maturzystów z wynikami SAT poniżej 1 200 – Bologna (950) i Sapienza (960) oferują dosłownie najniższe progi w Europie i edukację na poziomie top 150 QS. Dla tych z SAT 1 200+; Polimi (inżynieria, design) i Bocconi (biznes, finanse) to uczelnie dorównujące Imperialowi i LSE, za ułamek ceny. A Padova i Cattolica dopełniają obraz jako solidne, niedrogie alternatywy.

Następne kroki

1. Zdecyduj się na ścieżkę: SAT czy TOLC – jeśli planujesz aplikować na kilka uczelni, SAT jest wygodniejszy (jeden egzamin, wiele uczelni). Ćwicz na okiro.io
2. Zdaj IELTS lub TOEFL – większość uczelni wymaga minimum 6.0 IELTS / 80 TOEFL. Przygotuj się z prepclass.io
3. Przygotuj dokumenty – przetłumacz świadectwo maturalne, zbierz dokumenty dochodowe rodziców (do ISEE)
4. Złóż aplikacje na 2–3 uczelnie; każda ma własny portal (Apply@Polimi, Studenti Online, InfoStud, apply.unibocconi.it)
5. Złóż wniosek o ISEE i DSU po przyjeździe – to klucz do niskiego czesnego i stypendiów
6. Sprawdź inne przewodniki, porównaj z Holandią, Niemcami, Szwajcarią i Skandynawią

In bocca al lupo – powodzenia! (A odpowiedź brzmi: crepi il lupo.)